To Top

„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej

Zakres tematyczny Słownika:

  • nazwy gatunków roślin Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. grzybów, porostów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych;
  • nazwy gatunków zwierząt Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. mięczaków, stawonogów, kręgowców;
  • nazwy części roślin i zwierząt;
  • głosy zwierząt;
  • nazwy środowisk przyrodniczych, zbiorowisk roślinnych;
  • nazwy rzeźby terenu, wód, gleb; określenia miejsc w terenie itp.;
  • nazwy używane w leśnictwie dotyczące lasów, ich części itp.;
  • nazwy łowieckie dotyczące zwierząt, sposobów ich wabienia i in.;
  • nazwy używane w wędkarstwie dotyczące wód, ich fragmentów i in.;
  • nazwy używane w rolnictwie dotyczące obszarów rolnych, ich fragmentów i in.;
  • nazwy meteorologiczne, m.in. stany pogody, zjawiska na niebie itp.;
  • nazwy pór roku, miesięcy, pór dnia.

Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.

Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł

Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej

JESIONKI p. gąsówka (fioletowawa).

JESIONOKLON p. klon (jesionolistny).

JESIONOWE NASIENIE p. rdest (ptasi).

JESIOŃ lud. p. jesion (wyniosły).

JESIOTR ichtiol. JESIOTR OSTRONOSY <Acipenser oxyrinchus, rodzimy (wymarły) gatunek ryby dwuśrodowiskowej, andromicznej z rodziny jesiotrowatych Acipenseridae (in. j. atlantycki, j. pospolity; daw./lud. czeczuga, jasiotr, kuster, lasioter)>: Okazuje się, że legendarny jesiotr, który żył w naszych wodach nie był jesiotrem zachodnim (Acipenser sturio), ale gatunkiem amerykańskim (Acipenser oxyrinchus), zwanym jesiotrem ostronosym. Dowód dla tego poglądu dały próbki tkanek jakie pozyskano z muzealnych eksponatów. K. E. SKÓRA net.

JESIYNNIOCEK gw. żyw. p. świetlik: Jak kwitnóm jesiynniócki to się zacynó jesiej. NOWAK J.K. Żywiec 95.

JESIYNNIOCEK p. świetlik (łąkowy).

JESKÓLICA lud. słups. p. jaskółka (dymówka).

JESKÓŁKA lud. p. jaskółka (dymówka).

JESKÓŁKA lud. mrąg. p. kawka.

JESTRAB daw. słowiań. p. jastrząb (zwyczajny).

JESTRZĄB daw. p. jastrząb (zwyczajny).

JESZCZERZYCA, JESZCZORKA daw.(stpl.) <jaszczurka>

JEWA p. maślak (sitarz).

JEWA gw. ostródz.-warm.-mazur. p.. czeremcha (zwyczajna).

JEWINA daw. p. wierzba (iwa).

JEWKA gw. ostródz.-warm.-mazur. p.. czeremcha (zwyczajna).

JEWKA p. porzeczka (czarna).

JEWNIK gw. ostródz.-warm.-mazur. <krzewiasty gatunek wierzby>

JEWNIK lud. p. wierzba (iwa).

JEZERO daw.(stpl.) <jezioro>

JEZERO daw.(stpl.) lud. lubel. <jezioro>

JEZGAR daw. p. jazgarz.

JEZGARZ lud. mazur. p. jazgarz.

JEZIERZA bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny jezierzowatych Najadaceae>:
­­Δ JEZIERZA GIĘTKA Najas flexilis, u nas uznana za wymarłą,
Δ JEZIERZA MNIEJSZA N. minor,
Δ JEZIERZA MORSKA N. marina.

JEZIORNICA entom. <nazwa chrząszczy z rodziny stonkowatych Chrysomelidae>:
Δ JEZIORNICA RDESTNICOWATA Macroplea appendiculata, 
Δ JEZIORNICA RUPIOWA M. mutica.

JEZIORO geogr. <naturalne zagłębienie śródlądowe wypełnione wodą>
Δ JEZIORO DYSTROFICZNE <zbiornik wodny ubogi w substancje pokarmowe a o dużej zawartości związków humusowych, o brunatnawym zabarwieniu wody i obfiej roślinności przybrzeżnej>
Δ JEZIORO EUTROFICZNE <zbiornik wodny bogaty w substancje pokarmowe, o zielonożółtym zabarwieniu wody i bogatej roślinności przybrzeżnej (in. j. żyzne)>
Δ JEZIORO OLIGOTROFICZNE <zbiornik wodny o czystej wodzie, ubogiej w substancje pokarmowe, o szafirowym, niebieskim lub zielonym zabarwieniu wody i ubogiej roślinności przybrzeżnej (in. j. skąpożywne)>
Δ JEZIORO LOBELIOWE <odmiana jeziora oligotroficznego ze specyficzną roślinnością (lobelia jeziorna, poryblin jeziorny) o bardzo czystej wodzie, np. na Pomorzu>

JEZIOROWA RÓŻA gw. ostródz.-warm.-mazur. p. grążel (żółty).

JEZIOROWA RÓŻA gw. ostródz.-warm.-mazur. p. grzybienie (białe).

JEZIOROWIEC p. grążel (żółty).

JEZYNY p. jeżyna (popielica).

JEŻOGŁÓWKA bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny jeżogłówkowatych Sparganiaceae>:
Δ JEŻOGŁÓWKA GAŁĘZISTA Sparganium erectum (in. j. jeża, j. jeżowa trawa, j. wilcze bobki, j. wilczy bób, j. wyprostowana; daw./lud. jeżowa trawa),
Δ JEŻOGŁÓWKA NAJMNIEJSZA S. minimum,
Δ JEŻOGŁÓWKA POJEDYNCZA S. emersum (in. xxx; daw./lud. smyczka, trawa jeża, wilcze bobki, wilczy bób),
Δ JEŻOGŁÓWKA POKREWNA S. angustifolium (in. j. pokrewna),
Δ JEŻOGŁÓWKA RÓŻNOLISTNA S. x diversifolium,
Δ JEŻOGŁÓWKA ZAPOZNANA S. neglectum.

JEŻOLIST bot. JEŻOLIST ZWYCZAJNY <Antirichia curtipendula, mech z rodziny białozębowate Leucodontaceae>

JEŻOWA TRAWA p. jeżogłówka (gałęzista).

JEŻOWINA p. jeżyna (popielica).

JEŻÓWKA p. jeżyna (popielica).

JEŻYNA
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków krzewów z rodziny różowatych Rosaceae (daw./lud.
brombelbery, brombery, bromby, cernica, cernice, cierniówka, ciyrniówka, czernica,
czernice, cyrnica, dzika malina, jażyna, jawory, ostręgi, ostręglice, ostręże, ostrężle,
ostrężlice, ostrężnice, ostrężyna, ostrężyny, ostrzężnice, ożyna)>:
Δ JEŻYNA ASCHERSONA Rubus hevellicus,
Δ JEŻYNA AUSTRIACKA R. graecensis,
Δ JEŻYNA BARBERA R. barberi,
Δ JEŻYNA BAWARSKA R. bavaricus,
Δ JEŻYNA BELLARDIEGO R. pedemontanus,
Δ JEŻYNA BLADOZIELONA R. pallidus,
Δ JEŻYNA BRUZDOWANA R. sulcatus,
Δ JEŻYNA BUKIETOWA R. grabowskii,
Δ JEŻYNA CIENISTA R. sciocharis,
Δ JEŻYNA DŁUGOPRĘCIKOWA R. praecox,
Δ JEŻYNA DOLNOŚLĄSKA R. dollnensis,
Δ JEŻYNA DROBNOKOLCZASTA R. curvaciculatus,
Δ JEŻYNA DWUBARWNA R. bifrons,
Δ JEŻYNA FAŁDOWANA R. plicatus (in. jeżyna, j. pofałdowana, j. zwyczajna; daw./lud.
bromberen, czarna malina, czernica, drapacz, dziady, łostrenga, łostrenzyna,
łostręźnice, łostrzenźnica, łozyna, malina czarnojagodowa, m. kolczasta, ostrężyna,
ostrzęźnica, ożyna),
Δ JEŻYNA FIOLETOWOPĘDOWA R. tabanimontanus,
Δ JEŻYNA FRANKOŃSKA R. franconicus,
Δ JEŻYNA GLIWICKA R. glivicensis,
Δ JEŻYNA GŁÓWKOWATA R. capitulatus,
Δ JEŻYNA GOCKA R. gothicus,
Δ JEŻYNA GÓRSKA R. senticosus,
Δ JEŻYNA GRUCZOŁOWATA R. hirtus,
Δ JEŻYNA GÜNTHERA R. guentheri,
Δ JEŻYNA HERCYŃSKA R. hercynicus,
Δ JEŻYNA HOLZFUSSA R. holzfussii,
Δ JEŻYNA KĘDZIERZAWOLISTNA R. crispomarginatus,
Δ JEŻYNA KÖHLERA R. koehleri,
Δ JEŻYNA KRÓTKOPRĘCIKOWA R. capricollensis,
Δ JEŻYNA KULESZY R. kuleszae,
Δ JEŻYNA LEGNICKA R. lignicensis,
Δ JEŻYNA LESZCZYNOLISTNA R. corylifolius,
Δ JEŻYNA LIDFORSA R. lidforsii,
Δ JEŻYNA LŚNIĄCA R. micans,
Δ JEŻYNA ŁUŻYCKA R. lusaticus,
Δ JEŻYNA MALINOWA R. x pseudidaeus,
Δ JEŻYNA MARSSONA R. marssonianus,
Δ JEŻYNA MEKLENBURSKA R. circipanicus,
Δ JEŻYNA MOSIŃSKA R. seebergensis,
Δ JEŻYNA NADOBNA R. gratus,
Δ JEŻYNA NOTECKA R. czarnunensis,
Δ JEŻYNA ORZĘSIONA R. camptostachys,
Δ JEŻYNA OSTRĘGA R. gracilis,
Δ JEŻYNA OSTROWSKA R. ostroviensis,
Δ JEŻYNA PFUHLA R. pfuhlianus,
Δ JEŻYNA PIRAMIDALNA R. pyramidalis,
Δ JEŻYNA PODGÓRSKA R. fabrimontanus,
Δ JEŻYNA POŁYSKUJĄCA R. divaricatus,
Δ JEŻYNA PONURA R. opacus,
Δ JEŻYNA POPIELICA R. caesius (in. jeżyna, j. czernica, j. małojagodowa, j. pospolita,
j. sinojagodowa; daw./lud. czernica, jerzyna, jezyny, jeżowina, jeżówka, jeżynka, malina
niedźwiedzia, m. ostrężyna, niedźwiedzina, ostręga, ostrężnica, ostrężyna, o. rolowa,
ożyna, popielica, popielnica, popieluszka),
Δ JEŻYNA POZNAŃSKA R. posnaniensis,
Δ JEŻYNA PROSTOKWIATOSTANOWA R. orthostachys,
Δ JEŻYNA ROMBOLISTNA R. angustipaniculatus,
Δ JEŻYNA ROZCIĘTA R. scissus,
Δ JEŻYNA SAKSOŃSKA R. acanthodes,
Δ JEŻYNA SALZBURSKA R. salisburgensis,
Δ JEŻYNA SCHLEICHERA R. schleicheri,
Δ JEŻYNA SCHNEDLERA R. schnedleri,
Δ JEŻYNA SIEMIANICKA R. siemianicensis,
Δ JEŻYNA SKĄPOKWIATOWA R. lamprocaulos,
Δ JEŻYNA SŁONECZNA R. apricus,
Δ JEŻYNA SMUKŁOKOLCOWA R. nemoralis,
Δ JEŻYNA SPRENGLA R. sprengelii,
Δ JEŻYNA SPRIBILLEGO R. spribillei,
Δ JEŻYNA SZAROLISTNA R. mollis,
Δ JEŻYNA SZAROZIELONA R. fasciculatus,
Δ JEŻYNA SZCZECINIASTA R. rudis,
Δ JEŻYNA SZORSTKA R. radula,
Δ JEŻYNA ŚLĄSKA R. silesiacus,
Δ JEŻYNA ŚWIERZĄBKOLISTNA R. chaerophylloides,
Δ JEŻYNA ŚWIERZĄBKOWATA R. chaerophyllus,
Δ JEŻYNA TRÓJLISTKOWA R. oboranus,
Δ JEŻYNA WAHLBERGA R. wahlbergii,
Δ JEŻYNA WĄSKOLISTNA R. montanus,
Δ JEŻYNA WESTA R. constrictus,
Δ JEŻYNA WIELKOLISTNA R. macrophyllus,
Δ JEŻYNA WIELOLISTNA R. chlorothyrsos,
Δ JEŻYNA WIMMERA R. wimmerianus,
Δ JEŻYNA WZNIESIONA R. nessensis,
Δ JEŻYNA ZADZIERZYSTA R. scaber,
Δ JEŻYNA ZAROŚLOWA R. nemorosus.
1b. bot. <nazwa zadomowionych u nas gatunków krzewów z rodziny różowatych>:
Δ JEŻYNA ALEGEŃSKA R. allegheniensis,
Δ JEŻYNA KANADYJSKA R. canadensis,
Δ JEŻYNA KAUKASKA R. armeniacus,
Δ JEŻYNA PACHNĄCA R. odoratus,
Δ JEŻYNA WCINANOLISTNA R. laciniatus,
Δ JEŻYNA ŻÓŁTOOWOCKOWA R. xanthocarpus.
1c. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ JEŻYNA KARŁOWATA p. malina (moroszka).
Δ JEŻYNA MALINA, J. WŁAŚCIWA p. malina (właściwa).
Δ JEŻYNA PÓŁNOCNA p. malina (moroszka).

JEŻYNKA
1. zool. <nazwa ślimaków z rodziny ślimaczkowatych Valloniidae>:
Δ JEŻYNKA KOLCZASTA Acanthinula aculeata,
Δ JEŻYNKA ŻEBERKOWANA Spermodea lamellata.
2. bot. daw. p. jeżyna (popielica): Jeżynka (…)Rubus caesius, mniejszy od jeżyny krzew, jagody nosi
błękitne, rośnie w zaroślach i na trzebieżach. Jundz. cyt. SL.

JEŻYNY p. malina (właściwa).

JĘCZMIENIEC ZWYCZAJNY bot. <Hordelymus europaeus, rodzimy gatunek rośliny z rodziny traw Poaceae (in. wydmuchrzyca leśna, w. zwyczajna)>

JĘCZMIEŃ bot. <nazwa zadomowionych u nas gatunków roślin z rodziny traw Poaceae>:
Δ JĘCZMIEŃ GRZYWIASTY Hordeum jubatum,
Δ JĘCZMIEŃ PŁONNY H. murinum (in. j. dziki, j. mysi, j. płony; daw./lud. czwartak, kąkolnica mysza, kostrzewa, myszy jęczmień, wyczyniec).

JĘCZMIONKA p. perz (psi).

JĘCZMIONKA p. wydmuchrzyca (piaskowa).

JĘCZMIONKI p. pieczarka (łąkowa).

JĘDRULE p. czernidłak (pospolity).

JĘDRULE p. pieczarka (łąkowa).

JĘDRULKI p. czernidłak (pospolity).

JĘDRULKI p. pieczarka (łąkowa).

JĘRZECKI p. babka (lancetowata).

JĘTNICZEK bot. <nazwa mchów z rodziny jętniczkowatych Ephemeraceae>:
Δ JĘTNICZEK ODGIĘTOLISTNY Ephemerum recurvifolium,
Δ JĘTNICZEK PIŁKOWANY E. serratum,
Δ JĘTNICZEK ZBITY E. cohaerens.

JĘZIORO daw.(stpl.), lud. kujaw. <jezioro>

JĘZYCZEK bot. <u traw i turzyc: błoniasty twór na pograniczu blaszki i pochwy liściowej>

JĘZYCZEK gw. p. babka (lancetowata).

JĘZYCZEK mikol. <nazwa grzybów z rodziny gąskowatych Tricholomataceae>:
Δ JĘZYCZEK PÓŁKOLISTY Arrhenia acerosa,
Δ JĘZYCZEK SIATKOWANY A. retiruga,
Δ JĘZYCZEK STREFOWANY A. spathulata (da. j. mszarowy),
Δ JĘZYCZEK SZAROBRĄZOWY A. glauca,
Δ JĘZYCZEK UCHOWATY A. lobata.

JĘZYCZKA SYBERYJSKA bot. <Ligularia sibirica, rodzimy gatunek rośliny z rodziny złożonych Asteraceae>

JĘZYCZKI daw. p. babka (lancetowata).

JĘZYCZKI GĘSIE p. babka (lancetowata).

JĘZYCZKI POLNE. J. PSIE p. babka (lancetowata).

JĘZYCZKI PSIE daw. p. ostrzeń (pospolity).

JĘZYCZKI SIWE daw. p. szarotka (alpejska).

© Copyright 1990-2026 Grzegorz Bobrowicz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści wymaga pisemnej zgody autora.

Powrót do góry