„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej
Zakres tematyczny Słownika:
Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.
Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł
Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej
OGNICZEK PŁOMYKOWATY p. płomykówka (zwyczajna).
OGNIK gw. mazur. p. gorczyca (polna).
OGNIK p. rzodkiew (świrzepa).
OGNIÓWKA PRZENIKAJĄCA p. łysak (plamistoblaszkowy).
OGNIWACZEK entom. <nazwa motyli z rodziny miernikowców Geometridae>:
Δ OGNIWACZEK MIODOWIAK Aspitates gilvaria,
Δ OGNIWACZEK TAJWANEK Chariaspilates formosaria.
OGON JELENI p. okrzyn (szerokolistny).
OGONATKA p. raniuszek (zwyczajny): Towarzyszy mu [dzięciołowi] nieodstępnie liczna drużyna głodomorków różnego kalibru (…): pełzacze, sikory bogate, ubogie, modre, ogonatki i bargiełki. DYGAS. Gody 14.
OGONIATKA daw. p. raniuszek (zwyczajny).
OGONIATKA RANIUSZEK p. raniuszek (zwyczajny).
OGONICA p. pasternak (zwyczajny).
OGONICZEK daw. p. raniuszek (zwyczajny).
OGONNICZEK daw. p. raniuszek (zwyczajny).
OGOŃCZYK
1. entom. <nazwa gatunków motyli z rodziny modraszkowatych Lycaenidae>:
Δ OGOŃCZYK AKACJOWIEC Nordmannia acaciae;
Δ OGOŃCZYK OSTROKRZEWOWIEC N. ilicis;
Δ OGOŃCZYK ŚLIWOWIEC N. pruni;
Δ OGOŃCZYK TARNINOWIEC N. spini;
Δ OGOŃCZYK WIĄZOWIEC N. w-album”.
2. bot. <nazwa rośliny>:
Δ OGOŃCZYK p. chwastnica jednostronna.
OGORZAŁKA ornit. <nazwa ptaków z rodziny kaczkowatych Anatidae, należących do kaczek nurkujących (grążyc)>:
Δ OGORZAŁKA Aythya marila, w Polsce przelotna i zimująca, wyjątkowo lęgowa (daw. czernica ogorzałka, kaczka górna, k. ogorzałka);
Δ OGORZAŁKA MAŁA Aythya affinis, do Polski zalatująca wyjątkowo.
OGÓRNIK p. wawrzynek (główkowaty).
OGRODNICA entom. OGRODNICA NISZCZYCIELKA <Phyllopertha horticola, chrząszcz z rodziny żukowatych Scarabaeidae (daw./lud. gryczan, nalistek, niszczylistka)>
OGRODNICZEK p. ortolan:Nazwa „ortolan” jest zniekształceniem łacińskiej nazwy „hortulana”, co oznacza „ogrodowa”. Nawiązują do niej również nazwy polskie jak „trznadel ogrodniczek” lub wprost „ogrodniczek”. SOKOŁ. Ptaki I, 136.
OGRODNIK daw. p. biegacz (ogrodowy).
OGRODNIK daw. p. ortolan.
OHAR ornit. <Tadorna tadorna, ptak z rodziny kaczkowatych Anatidae, w Polsce lęgowy, przelotny i zimujący (in. kaczka norowa, ohar norowy; daw./lud. gęś brudna, g. norowa, kaczka ohar, k. podgorzelec, podgorzelec)>
OHURECZNIK LEŚNY p. wiązówka (błotna).
OKIEŃCZAK daw. p. iskrzyk.
OKLEJ lud. p. ukleja.
OKLEJEK lud. p. ukleja.
OKLJA daw.(stpl.) p. ukleja.
OKNO
1. łow. <otwór wejściowy do nory lisa, borsuka, królika; in. wylot>: Okno – otwór albo wychód z
nory borsuka lub lisa na wierzch ziemi. KOZŁ. Term 64. • Rury [podziemne korytarze
borsuków] kończą się na powierzchni wylotami, tzw. oknami. Świeżo wykopane nory mają
tylko jedną komorę z dwoma oknami, przy czym zwykle tylko jedno jest używane, drugie zaś
służy jako wyjście zapasowe lub alarmowe. W jamach wielookiennych jedno okno służy za
wyjście, drugie za wejście.(…) Nora rodzinna może mieć 2-30 okien, nie licząc otworów
służących przypuszczalnie do wentylacji. (…) W terenie górskim nora ma znacznie mniej okien
niż w terenie nizinnym, przy czym są nimi przeważnie szczeliny lub rozpadliny skalne” SUMIN.
Borsuk 57. • Okna, czyli wyjścia i wejścia [do nor borsuczych] – a może ich być nawet ponad
dwadzieścia, nie licząc otworów wentylacyjnych – są początkiem rur, które prowadzą do komór
gniazdowych. Tych może być kilka, w zależności od liczby mieszkańców i starości
gniazdowiska. MACIEJ. Saga 120.
2. łow. <otwór w lodzie zrobiony przez wydrę>
3. lud. august. <otwór, napełniony wodą w ple – kożuchu roślinności pływajacej na bagnie>
OKNÓWKA ornit. <Delichon urbica, ptak z rodziny jaskółkowatych Hirundinidae, w Polsce lęgowy, przelotny (in. jaskółka, j. domowa, j. grzebiołka, j. grzechotka, j. grzechółka, j. miejska, j. okienna, j. oknówka, j. piszczyk, j. rzecholka, j. rzechotka, j. rzechółka, j. właściwa, oknówka właściwa, o. zwyczajna; daw./lud. domaszka, grzebielucha, grzebiołka, jaskołka, jyrzyk, łasztawiczka, łasztówka, piszczyk, rzechołka, rzechułka jakółka, świegotka, świerkotka)>
OKO KURZE p. gwiazdnica (pospolita).
OKOJMA p. babka (lancetowata).
OKONIOPSTRĄG, O. AMERYKAŃSKI p. bass (wielkogębowy).
OKOŃ ichtiol. OKOŃ EUROPEJSKI <Perca fluviatilis, rodzimy gatunek ryby z rodziny okoniowatych Percidae (in. o. pospolity; daw./lud. okunek, okuń, o. rzeczny)>
OKOWIAK gw. podh. p. drozd (obrożny).
OKRAJKA entom. <nazwa chrząszczy z rodziny biedronkowatych Coccinellidae (daw. krajica)>:
Δ OKRAJKA DWUPLAMKA Chilocorus bipustulatus,
Δ OKRAJKA OKRĄGŁOPLAMA Ch. renipustulatus.
OKRATEK mikol. <nazwa grzybów z rodziny sromotnikowatych Phallaceae>:
Δ OKRATEK AUSTRALIJSKI Clathrus archeri (in. kwiatowiec australijski),
Δ OKRATEK CZERWONY C. ruber.
OKRĄGŁOBRZUCH daw. p. kostrzeń baryłkowaty.
OKRĄŻEK p. kosaciec (żółty).
OKRĄŻEK GARBATY p. dzbanusznik (zielonawy).
OKRĄŻEK POPIELATY p. dzbanusznik (popielaty).
OKRĘŻNICA bot. OKRĘŻNICA BAGIENNA <Hottonia palustris, rodzimy gatunek rośliny z rodziny pierwiosnkowatych Primulaceae (daw./lud. krwawnik wodny, orle pióro, tysiąclist, wodne pióro, wodny kopr)>: W płytkich zalewach masowo rozkwita okrężnica bagienna. KŁOS G.S.T. Biebrza 151.
OKRYWNICA BEZPLECHOWA p. sutkowiec (bezplechowy).
OKRYWNICA CZARNIAWA p. sutkowiec (czarniawy).
OKRYWNICA DROBNA p. sutkowiec (drobny).
OKRYWNICA KASKADOWA p. sutkowiec (kaskadowy).
OKRYWNICA LAHMA p. sutkowiec (Lahma).
OKRYWNICA MARGLOWA p. sutkowiec (wierzchołkowy).
OKRYWNICA MIEDZIANA p. sutkowiec (miedziany).
OKRYWNICA OKAZAŁA p. sutkowiec (okazały).
OKRYWNICA SZARA p. sutkowiec (Gislera).
OKRZYN bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny baldaszkowatych Apiaceae>:
Δ OKRZYN JELENI Laserpitium archangelica (in. o. litworowy),
Δ OKRZYN ŁĄKOWY L. prutenicum (in. o. kosmaty, o. morski, o. pruski, o. szerokolistny,
o. szorstko-włosisty, o. żółty),
Δ OKRZYN SZEROKOLISTNY L. latifolium (in. o. biały, o. lekarski, o. leśny; daw./lud.
dzięgielnica, jeleni ogon, lazurek, lubszcza, ogon jeleni, opich, postawne ziele,
pożądna, smlod, smłdownik, smłod, smłodownik, smłód, starodub, sylfa, zębrzyca).
OKSYBAFUS RZEPIENIOLISTNY p. ostrobarw rzepieniolistny.
OKSYBIONT p. tlenowiec.
OKUNEK gw. p. okoń europejski: Chłopcy próbowali zarzucać wędki na wyskakujące wysoko nad wodę srebrzyste płocie i okunki. DOBROW. S. Warsz. cyt. SD
OKUŃ, O.RZECZNY lud. p. okoń europejski: A, rybki, rybki, – nicego sobie, płotki, okuńki, jest i kilka ładnych, scupacek, krasnopióra. ŁAP. Pojednanie 82.
OLCA lud. opol. p. olsza w zn. 1a.
OLCHA p. olsza w zn 1a.
OLCHA, O. BIAŁA, O. PÓŁNOCNA, O. SIWA, O. SZARA p. olsza (szara): Zbałwanione szaro-zielone płaty krzaków białej olchy znaczyły miejsca zapuszczonych pastwisk. KORS. Pieśń 79.
OLCHA, O. CZARNA, O. CZERWONA p. olsza (czarna).
OLCHÓWKA p. krowiak (podwinięty).
OLCHÓWKA p. opieńka (miodowa).
Najnowsze komentarze