„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej
Zakres tematyczny Słownika:
Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.
Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł
Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej
LISI OGON p. wyczyniec (łąkowy).
LISI OWOC p. czworolist pospolity.
LISICA
1. <samica lisa (in. liszka; daw./lud. lisiczka, liszyca)>: Moment wykorzystała lisica, by uciec w
kilku błyskawicznych susach do nory. KARP. Szlakiem 103. • Lisica była urocza i nadzwyczajnie
zbudowana; przy tym zwinna. KARP. Bałabuszka 238. • Lisica zwinięta w kłębek drzemała w
słońcu. KOSS. Opow 176.
2. ornit. <„rodzaj dzikiej kaczki czarnego i białego pióra” KARŁ. SGP III, 39.> czernica?
3. ichtiol. <Agonus cataphractus, rodzimy gatunek ryby morskiej z rodziny lisicowatych Agonidae>
4. bot. lud. mazow. p. miotła (zbożowa).
5. mikol. p. pieprznik (jadalny): Lisice mają przyjemny zapach jak również i smak, chociaż zresztą
nieco gorzkawy i piekący (…) stosunkowo rzadko można znaleźć lisicę, której trzon byłby
stoczony przez jakiekolwiek owady lub liszki, osiedlające się bardzo chętnie na innych grzybach.
DYAK. Las 190.
LISICZKA
1. lud. p. lisica (samica lisa).
2. daw. p. pieprznik (jadalny): Na pagórkach rosło dużo lisiczek (kurek). Złotożółtymi pasami
obejmowały one stoki, kontrastując z czerwienią jagód. WYSŁ. Echa 84.
LISIE JAJKA gw. podh. p. storczyk (drobnokwiatowy).
LISIE JAJKA daw. p. storczyk (kukawka).
LISIE JAJKA daw. p. storczyk (męski).
LISIE JAJKA daw. p. storczyk (samiczy).
LISIEC p. pieprznik (jadalny).
LISKA gw. p. leszczyna (pospolita).
LISKI p. pieprznik (jadalny).
LISÓWKA mikol. <nazwa grzybów z rodziny lisówkowatych Hygrophoropsidaceae>:
Δ LISÓWKA BLADA Hygrophoropsis pallida,
Δ LISÓWKA PACHNĄCA H. morganii,
Δ LISÓWKA POMARAŃCZOWA H. aurantiaca (daw./lud. fałszywa kurka, fałszywa kurzajka, fałszywa liszka, kurka jadowita, lejkówka pomarańczowa, pieprznik czerwony, p. fałszywy, p. pomarańczowy).
LISÓWKA gw. podh. p. pieprznik (jadalny).
LISÓWKA PSIA p. kolczak (obłączasty).
LISTEK bot.
1a. <część liścia złożonego osadzona stawowato na wspólnej osi, opadająca oddzielnie>
1b. <u mszaków: twór odpowiadający liściu u roślin naczyniowych; rzadziej liść>
1c. LISTEK MIODNIKOWY <płatek korony kwiatowej przekształcony w organ
miodnikowy wydzielający nektar>
1d. LISTEK BAŚKI p. babka (zwyczajna).
1e. gw. ciesz. podh. <liść>
LISTERA bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny storczykowatych Orchidaceae>:
Δ LISTERA JAJOWATA Listera ovata (daw./lud. dwulistnik, d. jajowaty, d. owalny, gnieźnik jajowaty, podkolan, trojajest),
Δ LISTERA SERCOWATA L. cordata.
LISTEWKOWIEC bot. <nazwa mchów z rodziny płoniwowatych Pottiaceae >:
Δ LISTEWKOWIEC JAJOWATY Pterygoneurum ovatum,
Δ LISTEWKOWIEC SIEDZĄCY P. subsessile.
LISTKI ZBABCZONE gw. p. szanta (zwyczajna).
LISTKOWIEC CYTRYNEK, L. CYTRYNIAK p. latolistek cytrynek.
LISTNIK
1. entom. LISTNIK ZMIENNOBARWNY <Anomala dubia, chrząszcz z rodziny żukowatych
Scarabaeidae (daw. nierówienka, przebarwica)>
2. bot. p. szczyr (trwały).
LISTOK gw. podh. p. orlik (pospolity).
LISTOPADÓWKA p. płomiennica (zimowa).
LISTWA gw. cieszyn. p. pliszka w zn. 1a.
LISZAJEC bot. <nazwa porostów z rodziny Stereocaulaceae>:
Δ LISZAJEC BEZŁATKOWY Lepraria elobata,
Δ LISZAJEC BIAŁAWY L. eburnea,
Δ LISZAJEC BOREALNY L. borealis,
Δ LISZAJEC CIENIOLUBNY L. umbricola,
Δ LISZAJEC GÓRSKI L. cacuminum,
Δ LISZAJEC GRUBY L. crassissima,
Δ LISZAJEC JACKA L. jackii,
LISZAJEC ŚCIENNY p. promianek (ścienny).
LISZAJECZNIK bot. <nazwa porostów z rodziny Candelariaceae >:
Δ LISZAJECZNIK KORALKOWATY Candelariella coralliza,
Δ LISZAJECZNIK KUUSAMOEŃSKI C. kuusamoënsis,
Δ LISZAJECZNIK ODMIENNY C. reflexa,
Δ LISZAJECZNIK ROZETKOWATY C. medians,
Δ LISZAJECZNIK PASOŻYTNICZY C. superdistans,
Δ LISZAJECZNIK ZIARNISTY C. xanthostigma,
Δ LISZAJECZNIK ZŁOCISTY C. aurella,
Δ LISZAJECZNIK ŻÓŁTY C. vitellina.
LISZECZKA p. pieprznik (jadalny).
LISZKA p. pieprznik (jadalny).
LISZKA łow. p. lisica (samica lisa).
LISZKA p. leszczyna (pospolita).
LISZKA PSIA p. kolczak (obłączasty).
LISZKA ZIMOWA p. kolczak (obłączasty).
LISZKARZ entom. <nazwa chrząszczy>:
Δ LISZKARZ, L. MNIEJSZY p. tęcznik (mniejszy).
Δ LISZKARZ TĘCZNIK p. tęcznik (liszkarz).
LISZKOJAD daw. p. tęcznik (liszkarz): Szczególnie (…) groźnym jest gatunek zwany liszkojadem, jeden z piękniejszych naszych chrząszczów, czarnoniebieski o pięknym, metalicznym połysku. DYAK. Las 127.
LISZYCA daw.(stpl.) lud. p. lisica (samica lisa), liszka.
LIŚCIAK bot. zwykle w lm liściaki <spłaszczone ogonki liściowe upodobnione do blaszki liściowej (in. fylodium)>
LIŚCIANEK zool. <nazwa pająków z rodziny krzyżakowatych Araneidae>:
Δ LIŚCIANEK SEKTORNIK Zygiella x-notata.
LIŚCIOGRZYB BRĄZOWIEJĄCY mikol. <Elasmomyces mattirolanus, grzyb z rodziny gołąbkowatych Russulaceae (daw. l. krjukowski)>:
LIŚCIOŚLAD p. blizna liściowa.
LIŚĆ bot. <boczny organ pędu, osadzony na łodydze, najczęściej płaski i zielony>: Leśnik (…) rozróżnia liście i igły. POD.-SIER. Las 21.
Δ LIŚĆ ASYMILACYJNY bot. <liść przeprowadzający fotosyntezę, w odróżnieniu od liścia zarodnionośnego (in. liść płonny, trofofil)>: Jest [podrzeń żebrowiec] przykładem paproci, u której część liści spełnia rolę organu wytwarzającego zarodniki, podczas gdy inne liście nigdy zarodni nie wytwarzają i jako liście asymilacyjne pełnią funkcje odżywcze. FABISZ. Sudety 44.
Δ LIŚĆ DOLNY bot. <pierwszy liść rozwijający się u podstawy pędu>
Δ LIŚĆ MOZAIKOWY bot. <liść o blaszkach liściowych z żółtawymi plamami>
Δ LIŚĆ ODZIOMKOWY bot. <liść wyrastający z podziemnej lub przyziemnej części pędu (np. kłącza, rozłogów)>: Przez szereg lat z korzenia [jaskra okrągłolistnego] wyrasta stale jeden – bardzo rzadko więcej liści odziomkowych. RADW. Świat 140. • Łodygi sasanki [alpejskiej] mają wysokość ok. 20 cm. Rozwijająsię na nich tylko 3 liście, ustawione w okółku. Pozostałe liście, nazywane odziomkowymi wyrastają z podziemnego kłącza. FABISZ. Sudety 66.
Δ LIŚĆ PRZYKWIATOWY bot. <liść występujący na pędzie w pobliżu kwiatów (in. l. górny)>
Δ LIŚĆ WŁAŚCIWY bot. <liść rozwijający się albo nad liściem dolnym, albo nad liścieniem>
Δ LIŚĆ ZARODKOWY p. liścień.
Δ LIŚĆ ZARODNIONOŚNY bot. <liść wytwarzający zarodnie z zarodnikami (in. sporofil)>
Δ LIŚĆ ZBIEGAJĄCY bot. <liść o brzegach przedłużonych poza jego nasadę i przyrośniętych do łodygi w postaci skrzydełek>
LITONERW bot. <nazwa mchów z rodziny strzechwowate Grimmiaceae >:
Δ LITONERW DŁUGODZIÓBKOWY Guembelia longirostris,
Δ LITONERW GŁADKI G. laevigata,
Δ LITONERW GRZBIETOWY G. tergestina,
Δ LITONERW JAJOWATY G. ovalis.
LITWOR gw. podh. p. dzięgiel (litwor).
LITWOROWE ZIELE gw. podh. p. dzięgiel (litwor).
LITWOROWY KORZEŃ gw. podh. p. dzięgiel (litwor).
LITWOROWY KWIAT gw. podh. p. dzięgiel (litwor).
Najnowsze komentarze