To Top

„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej

Zakres tematyczny Słownika:

  • nazwy gatunków roślin Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. grzybów, porostów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych;
  • nazwy gatunków zwierząt Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. mięczaków, stawonogów, kręgowców;
  • nazwy części roślin i zwierząt;
  • głosy zwierząt;
  • nazwy środowisk przyrodniczych, zbiorowisk roślinnych;
  • nazwy rzeźby terenu, wód, gleb; określenia miejsc w terenie itp.;
  • nazwy używane w leśnictwie dotyczące lasów, ich części itp.;
  • nazwy łowieckie dotyczące zwierząt, sposobów ich wabienia i in.;
  • nazwy używane w wędkarstwie dotyczące wód, ich fragmentów i in.;
  • nazwy używane w rolnictwie dotyczące obszarów rolnych, ich fragmentów i in.;
  • nazwy meteorologiczne, m.in. stany pogody, zjawiska na niebie itp.;
  • nazwy pór roku, miesięcy, pór dnia.

Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.

Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł

Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej

HOŁOSZEŃ bot. HOŁOSZEŃ GŁÓWKOWATY <Scirpoides holoschoenus, rodzimy gatunek rośliny z rodziny turzycowatych Cyperaceae (in. sitowie główkowate)>

HOŁUB daw. wileń.(z ros.) p. gołąb w zn. 1a.

HOŁUBIANKA p. muchomor (zielonawy).

HOŁUBIEJNIK p. farbownik (polny).

HOŁUBKA p. gąska (niekształtna).

HOŁUBKA, H. ZYLONA p. gołąbek (zielonawy).

HOŁUBKA CZYRWONA p. gołąbek (cukrówka).

HOŁUBKA HORKA p. gołąbek (wymiotny).

HOMEŁA, HOMETA p. jemioła (pospolita).

HONKENIA bot. HONKENIA PIASKOWA <Honckenya peploides, rodzimy gatunek rośliny z rodziny goździkowatch Caryophyllaceae>

HOPEK daw. p. skakun w zn. 2b.

HORACH p. smardz (stożkowaty).

HORASZ p. piestrak (jadalny).

HORASZ BIAŁY p. siedzuń (sosnowy).

HORCIAK p. rdest (ptasi).

HORCZYCZNIK p. goryczak żółciowy.

HORDOWIEC p. ślaz (dziki).

HORDOWINA daw. p. jarząb (mączny).

HORMOCYSTY bot. <wielokomórkowe przetrwalniki nitkowatych sinic>

HORNOSTAJ daw.(stpl.) <gronostaj>

HOROSZ SZUPINOWATY p. żagiew (łuskowata).

HORYĆWIT lud. ukr. p. miłek (wiosenny).

HOWAD daw.(stpl.) <owad>

HÓBA gw. ciesz. <grzyb niejadalny>

HÓRKAĆ gw. ciesz. <o głosie gołębi>

HRAMATNIK gw. p. koniczyna (dwukłosowa).

HREBELKI DRUGIE gw. grodz. p. iglica (pospolita).

HREBELKI PIERWSZE gw. grodz. p. bodziszek (łąkowy).

HRECZKA p. rdestówka (powojowata).

HRECZYNKA gw. grodz. p. (kielisznik zaroślowy).

HRECZYNKA p. rdestówka (powojowata).

HROBAK daw.(stpl.) <robak>

HROMOTNIK p. koniczyna (dwukłosowa).

HROMOTNIK p. koniczyna (pagórkowa).

HROMOTRZASK p. rozchodnik (ostry).

HROMYK p. połonicznik (nagi).

HRÓM gw. ciesz. <piorun>: Hróm uderził do orzecha i ściół wyrch. K.-T.-P.-W. Cieszyn 122.

HRÓZD p. mleczaj (chrząstka).

HRUDEK daw.(stpl.) <kępa, wzniesienie>

HRUSZKA lud. głubcz. p. grusza (pospolita).

HRUZ, HRUZD p. mleczaj (chrząstka).

HRYB p. borowik (szatański).

HRYB, H. MAJOWY p. borowik (szlachetny).

HRYB HŁUCHIJ p. borowik (ponury).

HRYB WOŁCZY lud. <grzyb niejadalny>

HRYB WOŁCZY p. maślak (ziarnisty).

HRYB WOŁCZYJ lud. <grzyb niejadalny>

HRYB ZAJCZIJ p. maślak (sitarz).

HRYB ZAJCZIJ p. podgrzybek (zajączek).

HRYBEL lud. lubels. p. wróbel (domowy).

HRYC lud. p. rycyk (zwyczajny): Chmary błotnego ptactwa rajcowały nad tą płytką wodą. Hryce, czajki, kuliki, bekasy wrzask czyniły weselny. RODZ. Lato 31. • Ptactwo wodne krążyło z wrzaskiem, czajki i hryce najzuchwalej dopadały i łajały intruzów. RODZ. Lato 132.

HRYCAJ lud. p. rycyk (zwyczajny).

HRYĆ gw. poles. p. rycyk (zwyczajny): Nad tą przestrzenią wodną unoszą się duze stada wodnego ptactwa. (…) oraz śpiewaki naszych błot, poczciwe „hrycie”. WYSŁ. Echa. 12. • Te poleskie błota pulsują życiem, gwarem i radością. Bo do stad kaczek dołączają kulony, czajki i hrycie, te ostatnie ciągle krążą i kwilą w błękicie – hryciu! hryciu! WYSŁ. Echa. 15.

HUB PIESKI lud. <grzyb niejadalny>

HUB PIESKI p. czernidłak (pospolity).

HUB PIESKI p. łysiczka (trująca).

HUBA
1a. mikol. zwykle w lm huby <nazwa zbiorowa nadawana pasożytniczym i saprofitycznym
grzybom, tworzącym charakterystyczne, konsolkowate i przeważnie bardzo twarde owocniki
przyrośnięte do pnia lub konarów drzew>
1b. mikol. <nazwa grzybów z rodziny żagwiowatych; typowe huby w zn. 1a.>:
Δ HUBA AKSAMITNA, H. KOSMATA, H. SZORSTKA p. wrośniak (szorstki).
Δ HUBA BEZKSZTAŁTNA p. szkieletnica (pomarańczowa).
Δ HUBA BIAŁA p. białak (czerniejący).
Δ HUBA BIAŁA, H. GĄBCZASTA, H. ŚNIADA p. trwałoporka (różnobarwna).
Δ HUBA BIAŁAWA, H. ŚCIĄGAJĄCA p. drobnoporek (gorzki).
Δ HUBA BRUNATNAWA p. żagiew (orzęsiona).
Δ HUBA BUKOWA, H. POSPOLITA, H. PRAWDZIWA, H. ŻAGWIOWA p. hubiak
pospolity.
Δ HUBA CYNOBROWA p. gęstoporek cynobrowy.
Δ HUBA CZARNOTRZONOWA p. żagiew (kasztanowa).
Δ HUBA FIOLETOWA, H. JODŁOWA p. niszczyk (iglastodrzewny).
Δ HUBA GARBATA p. wrośniak (garbaty).
Δ HUBA GĄBCZASTA p. murszak rdzawy.
Δ HUBA LITEWSKA p. pomarańczowiec (błyszczący).
Δ HUBA ŁUSKOWATA, H. WIELKA p. żagiew (łuskowata).
Δ HUBA MIĘSNO-CZERWONA p. drobnoporek (ceglastoczerwony).
Δ HUBA OKAZAŁA, H. ZMIENNA p. żagiew (zmienna).
Δ HUBA OKÓŁKOWA p. żagiew (wielogłowa).
Δ HUBA PRĄŻKOWANA, H. PRĘGOWANA, H. STREFOWANA p. wrośniak
(strefowany).
Δ HUBA PRZYJEMNA, H. WIERZBOWA, H. WONNA p. wrośniak (anyżkowy).
Δ HUBA RÓŻNOKOLOROWA p. wrośniak (różnobarwny).
Δ HUBA SIARKOWA, H. ŻÓŁTA p. żółciak siarkowy.
Δ HUBA TRZONECZKOWA p. żagiew (zimowa).
1c. mikol. <nazwa innych grzybów>:
Δ HUBA p. czernidłak (pospolity).
Δ HUBA p. krowiak (aksamitny).
Δ HUBA p. lejkowiec (dęty).
Δ HUBA, H. PSIA p. łysiczka (trująca).
Δ HUBA p. maślak (żółty).
Δ HUBA p. niszczyca (blaszkowata).
Δ HUBA p. piestrzenica (kasztanowata).
Δ HUBA p. siedzuń (sosnowy).
Δ HUBA, H. DYMNA p. tęgoskór (cytrynowy).
Δ HUBA, H. PSIA p. twardzioszek (przydrożny).
Δ HUBA BIAŁAWA p. naziemek (białawy).
Δ HUBA BIAŁAWA p. szaraczek (świerkowy).
Δ HUBA BOROWIK p. borowik (szlachetny).
Δ HUBA BRZOZOWA p. białoporek brzozowy.
Δ HUBA CZARNIAWA, H. ODYMIONA, H. PODPALANA p. szaroporka (podpalana).
Δ HUBA CZERWONAWA, H. KORKOWA p. miękusz (rabarbarowy).
Δ HUBA CZERWONOOBRZEŻONA, H. OBRZEŻONA, H. SOSNOWA p. pniarek
(obrzeżony).
Δ HUBA DĘBOWA p. gmatwek dębowy.
Δ HUBA DREWNA p. błyskoporek (płaczący).
Δ HUBA DYMNA, H. DZIWNA p. smardz (stożkowaty).
Δ HUBA GAŁĘZISTA, H. SIEDŹ p. żagwica listkowata.
Δ HUBA GŁADKA, H. KORZENIOWA, H. WIELOLETNIA p. korzeniowiec (wieloletni).
Δ HUBA KOROWATA p. błyskoporek (skórzasty).
Δ HUBA KUSTRZEBKA USZKOWA p. uszak (bzowy): Huba kustrzebka uszkowa w
kształcie ucha ludzkiego rosnąca na starych pniach bzowych od strony północnej, moczona w
wodzie różanej aż do rozmięknięcia na galaretkę. Przykłada się z pomyślnym skutkiem na
zapalone, bolące oczy. K.KLUK za KOSS. Opow 14.
Δ HUBA KUTNEROWATA p. błyskoporek (lejkowaty).
Δ HUBA LAKIEROWANA p. lakownica (żółtawa).
Δ HUBA LEKARSKA, H. MODRZEWIOWA p. pniarek (lekarski).
Δ HUBA LŚNIĄCA p. lakownica (brązowoczarna).
Δ HUBA LŚNIĄCA p. porokolczak (lśniący).
Δ HUBA MAŚLAK p. maślak (zwyczajny).
Δ HUBA MOCHOWIK p. maślak (ziarnisty).
Δ HUBA MUSZLOWA p. czyreń (muszlowy).
Δ HUBA NIEPRAWDZIWA TWARDA, H. OGNIOWA, H. TWARDA, H. WIERZBOWA
p. czyreń (ogniowy).
Δ HUBA PACHNĄCA p. niszczyca (anyżkowa).
Δ HUBA PLEŚNIOWA, H. PLEŚNIWATA p. woszczyneczka (miękka).
Δ HUBA PŁASKA p. lakownica (spłaszczona).
Δ HUBA PŁOTOWA p. czyreń (śliwowy).
Δ HUBA PŁOTOWA p. niszczyca (belkowa).
Δ HUBA PODBRZEŹNIAK p. koźlarz (babka).
Δ HUBA POŁYSKUJĄCA p. naziemek (ceglasty).
Δ HUBA PORZECZKOWA p. czyrenica porzeczkowa.
Δ HUBA PÓŁNOCNA p. gąbkowiec (północny).
Δ HUBA PROMIENISTA p. błyskoporek (płomienisty).
Δ HUBA PRZYLEGAJĄCA p. czyreń (gąbczasty).
Δ HUBA PSIA p. czernidłak (kołpakowaty).
Δ HUBA PSIA p. dzieżka (pomarańczowa).
Δ HUBA ROSISTA p. stroczek (domowy).
Δ HUBA RÓŻOWA p. pniarek (różowy).
Δ HUBA RZESZOTNIK p. podgrzybek (zajączek).
Δ HUBA SINIAK p. piaskowiec (modrzak).
Δ HUBA SKOŚNORURKOWA, H. UKOŚNA p. błyskoporek (podkorowy).
Δ HUBA SKÓRKOWATA, H. RZĘDOWA p. jamkówka (rzędowa).
Δ HUBA SOSNOWA p. czyreń (sosnowy).
Δ HUBA SZORSTKA p. strzępkoząb (drobnopory).
Δ HUBA SZORSTKO-SZARA p. szaroporka (odymiona).
Δ HUBA TOPOLOWA, H. ZROSŁA p. napień (omszony).
Δ HUBA TRUJĄCA p. mleczaj (rudy).
Δ HUBA TRWAŁA p. stułka (piaskowa).
Δ HUBA WARSTWOWANA p. napień (rozpostarty).
Δ HUBA ZIELONAWA p. woszczynka (zieleniejąca).
Δ HUBA ŻYWICOWATA p. smolucha (bukowa).
1d. lud. <ogólna nazwa grzybów, szczególnie niejadalnych (in. h. pieska, h. psia)>: „Bodajeś ty
huby jadł!”, przekleństwo to miało stąd powstać, że podczas wielkiego głodu ludzie żywili się
grzybami czyli ‘hubami’ drzewnemi. KARŁ. SGP II, 193 • Obfitość hub białych oznacza
nawalną zimę. KARŁ. SGP II, 193.
2. bot. HUBA DRZEWNA gw. ostródz.-warm.-mazur. p. jemioła.

HUBANEK p. maślak (pstry) oraz p. podgrzybek (zajączek).

HUBARA ornit. HUBARA ARABSKA <Chlamydotis macqueenii, ptak z rodziny dropi Otididae, do Polski zalatuje wyjątkowo (in. h. wschodnia)>: Hubara wschodnia pojawia się w Polsce bardzo rzadko, bez porównania rzadziej od strepeta.[…] Nazwa hubara pochodzi z języka arabskiego. […] Hubara wschodnia żyje podobnie jak inne dropie, a zwłaszcza strepet, i jest tak samo jak on płochliwa. SOKOŁ. Ptaki II, 250.

HUBCZAK JODŁOWY p. niszczyk (iglastodrzewny).

© Copyright 1990-2026 Grzegorz Bobrowicz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści wymaga pisemnej zgody autora.

Powrót do góry