Grzegorz Bobrowicz

SOKÓŁ
1a. ornit. <nazwa ptaków z rodziny sokołowatych Falconidae (daw./lud. ćwik, kuba, sokol; por.
nurek)>: Sokoły różnią się tak wyraźnie od innych ptaków drapieżnych, że łatwo można je
poznać nawet z dużej odległości. Skrzydła mają długie, wąskie i bardzo ostro zakończone. (…)
W locie uderzają sokoły skrzydłami szybko i silnie. Obserwator wręcz odczuwa elastyczność
uderzeń i odnosi wrażenie, jak gdyby skrzydłą ich nie były z piór, lecz z metalowych sprężyn.
SOKOŁ. Ptaki II, 75.
Δ SOKÓŁ, S. BIAŁOZOR, S. BIAŁOZÓR, S. NORWESKI, S. POLSKI, S. RARÓG daw.
p. białozór: Sokół norweski zalatuje do nas bardzo rzadko w zimie. (…) Sokół norweski żywi
się w swojej ojczyźnie ptactwem wodnym i pardwami. SOKOŁ. Ptaki II, 77.
Δ SOKÓŁ BIAŁOSZPON, S. PUSTUŁECZKA daw. p. pustułeczka: Sokół pustułeczka,
zwłaszcza samiec, odznacza się czystymi i ładnymi barwami. W ogólnym tonie przypomina
pospolitego u nas sokoła pustułkę, ale wszystkie barwy ma bardziej intensywne i czyste.
SOKOŁ. Ptaki II, 91.
Δ SOKÓŁ CZERWONONÓG, S. KOBUSEK, S. KOBUZEK, S. KOBUZIK, S.
KOBCZYK, S. RDZAWONÓG daw. p. kobczyk zwyczajny.
Δ SOKÓŁ DRZEMLIK, S. KRÓLIK daw. p. drzemlik.
Δ SOKÓŁ DRZEWIEC, S. DRZEWNY, S. KOBIEC, S. KOBUZ, S. LEŚNY daw. p. kobuz
w zn. 1a: Wkrótce po wylocie kruczaków gniazdo zajmuje para sokołów kobuzów, a kruki,
przyzwyczajone do okolicy, tak długo są nękane ich atakami, aż na dobre wyniosą się w dalsze
rewiry. ŁAP. W kniei. • Wasyl wskazał im na krążącego nad lasem pięknego sokoła kobuza.
OSSEN. W polskiej 57.
Δ SOKÓŁ DZWONNICZEK, S. PUSTUŁKA, S. TURNIOWIEC, S. WIEŻOWY daw. p.
pustułka (zwyczajna): To jedno z niewielu [Szczeliniec Wielki], a może nawet jedyne miejsce
w Polsce, gdzie ptaki drapieżne – szczególnie kruki oraz pospolite tutaj sokoły pustułki –
budują gniazda bezpośrednio na skałach, a nie na drzewach. FABIJ. 30naj 153. • Sokół
pustułka jest przez cały dzień w ruchu, lata nad polami, trzepocze się w miejscu lub ze
zwiniętymi skrzydłami spada na upatrzoną zdobycz. SOKOŁ. Ptaki II, 94.
Δ SOKÓŁ POLSKI, S. RARÓG daw. p. raróg zwyczajny.
Δ SOKÓŁ SKALNY Falco eleonorae, do Polski zalatujący,
Δ SOKÓŁ WĘDROWNY F. peregrinus, w Polsce lokalnie lęgowy, wędrowny i zimujący (in.
sokół, s. afrykański, s. dziwok, s. obecny, s. pospolity, s. rabik, s. szlachcic, s.
szlachetny, s. wędrowiec, s. właściwy; daw./lud. kuropatnik, kuropatwiarz, pstrokosz,
rabiec, sokoł dziwok, s. gorny, s. pospolity, s. szlachetny, s. wędrowny, s. wędrowiec,
s. właściwy, szlachcic, wędrowiec, wędrownik): Nazwa tego gatunku „wędrowny” nie jest
szczęśliwie dobrana i pochodzi z czasów, kiedy sokolnicy łapali ptaki przelotne, przeważnie
młode, nadające się najlepiej do łowiectwa. Nasz sokół wędrowny wędruje mniej lub więcej w
pierwszym roku swegożycia, później jednak osiedla sięna stałe i zapuszcza najwyżej na
niewielkie wycieczki po kraju. SOKOŁ. Ptaki II, 79. • Sokół wędrowny poluje tylko na ptaki
w locie, a siedzących na ziemi lub na gałęzi na ogół nie atakuje. SOKOŁ. Ptaki II, 81. • Dość
często widywaliśmy tam zwłaszcza sokoła wędrownego, który z szybkością strzały wpadał w
stada kaczek i rybitw. PUCH. Wyspa 157.
1b. ornit. daw. <nazwa innych ptaków>:
Δ SOKÓŁ BŁĘKITNY, S. OŁOWIASTY, S. SINIAK, S. ZBOŻOWIEC daw. p. błotniak
(zbożowy).
Δ SOKÓŁ BŁOTNY, S. WODNY, S. ŻABOJAD p. błotniak (stawowy).
Δ SOKÓŁ CIEMNORUDY p. kania (czarna).
Δ SOKÓŁ JASTRZĄB p. jastrząb (zwyczajny).
Δ SOKÓŁ JASTRZĄB, S. J. KROGULEC, S. KROGULEC p. krogulec (zwyczajny).
Δ SOKÓŁ KOBUZ MYSZOŁÓW, S. MYSZOŁÓW, S. RARÓG p. myszołów (zwyczajny).
Δ SOKÓŁ KOBUZ TRZMIELOJAD, S. PSZCZOLARZ, S. PSZCZOŁOJAD, S.
TRZMIELOJAD p. trzmielojad zwyczajny.
Δ SOKÓŁ KOBUZ WŁOCHATY, S. KONIUCH, S. WŁOCHACZ, S. WŁOCHATY p.
myszołów (włochaty).
Δ SOKÓŁ ORZEŁ, S. O. BIRKUT, S. O. KASZTANOWATY, S. O. PRZEDNI p. orzeł
(przedni).
Δ SOKÓŁ ORZEŁ, S. O. KRÓTKOSZPON p. gadożer zwyczajny.
Δ SOKÓŁ ORZEŁ, S. O. MORSKI, S. O. RYBITW p. rybołów (zwyczajny).
Δ SOKÓŁ ORZEŁ BIAŁOGŁOWY, S. O. BIAŁOOGONOWY, S. O. BIELIK p. bielik
(zwyczajny).
Δ SOKÓŁ ORZEŁ KRZYKLIWY p. orlik (krzykliwy).
Δ SOKÓŁ POPIELATY p. błotniak (łąkowy).