To Top

„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej

Zakres tematyczny Słownika:

  • nazwy gatunków roślin Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. grzybów, porostów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych;
  • nazwy gatunków zwierząt Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. mięczaków, stawonogów, kręgowców;
  • nazwy części roślin i zwierząt;
  • głosy zwierząt;
  • nazwy środowisk przyrodniczych, zbiorowisk roślinnych;
  • nazwy rzeźby terenu, wód, gleb; określenia miejsc w terenie itp.;
  • nazwy używane w leśnictwie dotyczące lasów, ich części itp.;
  • nazwy łowieckie dotyczące zwierząt, sposobów ich wabienia i in.;
  • nazwy używane w wędkarstwie dotyczące wód, ich fragmentów i in.;
  • nazwy używane w rolnictwie dotyczące obszarów rolnych, ich fragmentów i in.;
  • nazwy meteorologiczne, m.in. stany pogody, zjawiska na niebie itp.;
  • nazwy pór roku, miesięcy, pór dnia.

Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.

Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł

Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej

TERAPIS entom. TERAPIS ŻÓŁTAWIK <Therapis flavicaria, motyl z rodziny miernikowców Geometridae>

TERCJANNA p. tarczyca (pospolita).

TEREKIA ornit. <Xenus cinereus, ptaków z rodziny bekasowatych Scolopacida, do Polski zalatujący>

TERESINKA, TEREŚLA, TEREŚNA WIŚNIA, TEREŚNIA, T. WIŚNIA lud. p. czereśnia dzika.

TERK p. lilia (złotogłów).

TERMES daw.(stpl.) <gałązka z owocem urwana>

TEROFIT bot. zwykle w lm terofity <rośliny rozwijające się w jednym sezonie, przeżywające niekorzystną porę roku (zimę, suszę) pod postacią nasion (in. rośliny jednoroczne, r. roczne)>

TESSAK p. czworolist pospolity.

TESSAK gw. p. pokrzyk (wilcza jagoda).

TESZLIK p. wiązówka (bulwkowata).

TESZNIK daw. p. tasznik (pospolity).

TESZNIK p. wiązówka (błotna).

TESZNIK daw. p. wiązówka (bulwkowata).

TESZNYK p. wiązówka (bulwkowata).

TETERNIK, TETERWIATNIK daw. słowiań. p. jastrząb (zwyczajny).

TETRAGONOLOBUS NADMORSKI p. komonicznik (skrzydlastostrąkowy).

TETRASPOROWIEC bot. TETRASPOROWIEC MICHELIEGO <Sphaerocarpos michelii, wątrobowiec z rodziny tetrasporowatych Sphaerocarpaceae>

TĘCZAK, T. KALIFORNIJSKI p. pstrąg (tęczowy).

TĘCZNIK entom. <nazwa chrząszczy z rodziny biegaczowatych Carabidae (daw. gąsienicznik, szczypawka)>:
Δ TĘCZNIK LISZKARZ Calosoma sycophanta (in. liszkarz tęczni, tęcznik liszkojad; daw. liszkojad, pogoń, sykofanta, szalbierz),
Δ TĘCZNIK MNIEJSZY C. inquisitor (in. liszkarz, l. mniejszy; daw. strażnik),
Δ TĘCZNIK ZŁOCISTY C. auropunctatum.

TĘCZOWANIE p. iryzacja.

TĘCZYK daw. p. omatnik (łąkowy).

TĘGOSKÓR mikol. <nazwa grzybów z rodziny tęgoskórowatych Sclerodermataceae>:
Δ TĘGOSKÓR BRĄZOWY Scleroderma fuscum,
Δ TĘGOSKÓR BRODAWKOWANY S. verrucosum (in. t. brodawkowaty),
Δ TĘGOSKÓR CEBULOWATY S. cepa,
Δ TĘGOSKÓR CYTRYNOWY S. citrinum (in. tęgoskór, t. cuchnący, t. pospolity, t. żółtawy;
daw./lud. bycze jaja, b. jajko, b. jajo, chropówka, dzikie kartofle, fałszywa trufla, gąbka,
huba, h. dymna, jajo, jajko, kartofla dzika, kartofle dzikie, k. zajęcze, kobylaka, kobyle
bździny, kocia buła, kurzajka, kurzawa, k. trująca, kurzawka, k. czarna, k.
ziemniaczana, murchel, murchla, pruchada, purchawka kartoflana, pucha, puchówka,
purcha kartoflana, purchacz, purchada, purchadka, purchawa brzozowa, purchawka, p.
bulbianaja, p. bulwa, p. giftowata, p. psia, purchel, purchwa, purchwadka, puszki,
skórzak, smalcówka, smolichy, szuwaks, śmiertelnik, trąfle, trefle, trucheł, truchla, t.
trująca, truchle, trufel, t. trujący, trufla, t. czarna, t. fałszywa, t. polska, trufle, turfle,
wronie jajo, ziemniak),
Δ TĘGOSKÓR KORZENIASTY S. septentrionale,
Δ TĘGOSKÓR KURZAWKOWY S. bovista,
Δ TĘGOSKÓR LAMPARCI S. areolatum (in. t. areolkowaty, t. purchawkowaty, t.
wielkozarodnikowy).

TĘGOSZ entom. TĘGOSZ RDZAWY <Elater ferrugineus, chrzaszcz z rodziny sprężykowatych Elateridae (in. sprężyk rdzawy)>

TĘPOGŁÓW p. skakun (dwukropkowy).

TĘPOLISTKA bot. <nazwa mchów z rodziny strzechwowate Grimmiaceae >:
Δ TĘPOLISTKA JĘZYKOWATA Codriophorus acicularis,
Δ TĘPOLISTKA RÓZGOWATA C. fascicularis,
Δ TĘPOLISTKA WODNA C. aquaticua.

TĘPOSZ bot. <nazwa mchów z rodziny krzywoszyjowatych Amblystegiaceae>:
Δ TĘPOSZ NADBRZEŻNY Leptodictyum riparium,
Δ TĘPOSZ NISKI L. humile.

TĘPOZĄB bot. TĘPOZĄB BIAŁAWY <Amblyodon dealbatus, mech z rodziny parzęchlinowatych Meesiaceae >

TĘŻNICA entom. <nazwa 2 gatunków ważek z rodziny łątkowatych Coenagrionidae>:
Δ Tężnica mała Ischnura pumilio;
Δ Tężnica wytworna I. elegans.

TILIAPIA NILOWA ichtiol. < Oreochromis niloticus, obcy gatunek ryby słodkowodnej (u nas od 1990) z rodziny pielęgnicowatych Cichlidae>

TKANIEC zool. <Nesticus cellulanus, pająk z rodziny tkańcowatych Nesticidae>

TKANKA PRZYRANNA p. kalus.

TKWIALIK entom. <Batrachedra sp., rodzaj motyli z rodziny Batrachedridae>

TLADIANTA ZWODNA p. ziemniaczka sercowata.

TLENOWIEC biol. <organizm żyjący jedynie w obecności tlenu; głównie o drobnoustrojach (in. aerob, aerobiont, oksybiont)>

TLOŁKA gw. ciesz. <spróchniałe drzewo>

TŁOK
1. daw. <ubita, udeptana ziemia; ugór>
2. gw. podh. <pole po skoszonej trawie, odłóg, ugór>
3. gw. oraw. <nie orany zagon, pozostawiony na pastwisko; odłóg; in. słok>

TŁOKA
1. lud. <odłóg>
2. lud. kres. <ugór>

TŁOKI
1. gw. podh. <pastwiska>
2. bot. <zespół wrzosu i bliźniczki psiej trawki Calluno-Nardetum strictae>

TŁOKOWISKO indyw. <udeptane przez jelenie miejsca w czasie rykowiska>: W dziewiczym mateczniku pełno było zimnych, rozkosznych latem kąpielisk i słonych lizawek, i rudych tłokowisk, które były miejscem miłosnych godów jelenich. EJS. Puszcza 39/1. • A dumne drzewo [jawor] patrzało spokojnie, jak Filon [jeleń byk] o bujnym wieńcu coraz to innej Laurze [łani] dawał swoją dziką miłość w jego mrocznym cieniu na stratowanej, zrytej racicami ziemi, na rudym tłokowisku. EJS. Drzewa 28/2.

TŁUSTEK daw. p. zadarlica (tłuszczówka).

TŁUSTOCH daw. gęśnica (fiołkowa).

TŁUSTOCH p. mleczaj (smaczny).

TŁUSTOCHA p. krowiak (podwinięty).

TŁUSTOCHA p. zasłonak (fioletowy).

TŁUSTOSZ
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny pływaczowatych Lentibulariaceae>:
Δ TŁUSTOSZ ALPEJSKI Pinguicula alpina,
Δ TŁUSTOSZ POSPOLITY P. vulgaris (in. tłustosz, t. zwyczajny; daw./lud. kaptur, k. ziele,
miąsznik, rostopacz).
1b. bot. <nazwa innej rośliny>:
Δ TŁUSTOSZ daw. p. portulaka pospolita.
Δ TŁUSTOSZ POMORSKI p. portulaka pospolita.

TŁUSTY KIEPEK p. farbownik (polny).

TŁUSZCZ p. klejówka (świerkowa).

TŁUSZCZ p. krowiak (podwinięty).

TŁUSZCZANKA daw. p. wąsateczka.

TŁUSZCZEK p. mleczaj (smaczny).

TŁUSZCZKA p. klejówka (świerkowa).

TŁUSZCZOCH p. gołąbek (zielonawy).

TŁUŚCIENIEC p. portulaka pospolita.

TŁUŚCIOCH p. klejówka (świerkowa).

TŁUŚCIOCH p. piestrak (jadalny).

TŁUŚCIOCHA p. zasłonak (fioletowy).
T’MA lud. p. zadarlica (tłuszczówka).

TOBIASZ ichtiol. <Ammodytes tobianus, rodzimy gatunek ryby morskiej z rodziny dibijakowatych Ammodytidae (daw./lud. tobjak)>

TOBJAK lud. p. tobiasz.

TOBOŁKI
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny krzyżowych Brassicaceae>:
Δ TOBOŁKI ALPEJSKIE Thlapsi caerulescens,
Δ TOBOŁKI PRZEROSŁE Th. perfoliatum (in. t. przerosłolistne).
1b. bot. <nazwa zadomowionego u nas gatunku rośliny z rodziny krzyżowych>:
Δ TOBOŁKI POLNE Th. arvense (in. tobołki; daw./lud. kaletki, płaszczeniec, rukiew
chłopska, szelestucha, tasznik więtszy).
1c. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ TOBOŁKI p. tasznik (pospolity).
Δ TOBOŁKI PASTERSKIE p. tasznik (pospolity).
Δ TOBOŁKI PASTUSZE lud. p. tasznik (pospolity).
Δ TOBOŁKI WŁAŚCIWE p. tasznik (pospolity).

TOBÓL lud. słowiń. p. topola.

© Copyright 1990-2026 Grzegorz Bobrowicz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści wymaga pisemnej zgody autora.

Powrót do góry