To Top

„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej

Zakres tematyczny Słownika:

  • nazwy gatunków roślin Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. grzybów, porostów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych;
  • nazwy gatunków zwierząt Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. mięczaków, stawonogów, kręgowców;
  • nazwy części roślin i zwierząt;
  • głosy zwierząt;
  • nazwy środowisk przyrodniczych, zbiorowisk roślinnych;
  • nazwy rzeźby terenu, wód, gleb; określenia miejsc w terenie itp.;
  • nazwy używane w leśnictwie dotyczące lasów, ich części itp.;
  • nazwy łowieckie dotyczące zwierząt, sposobów ich wabienia i in.;
  • nazwy używane w wędkarstwie dotyczące wód, ich fragmentów i in.;
  • nazwy używane w rolnictwie dotyczące obszarów rolnych, ich fragmentów i in.;
  • nazwy meteorologiczne, m.in. stany pogody, zjawiska na niebie itp.;
  • nazwy pór roku, miesięcy, pór dnia.

Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.

Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł

Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej

OŚLADOWAĆ (zwierza) daw.(stpl.) <iść jego śladem, tropić>

OŚLAZ BIAŁY FORMA CUCHNĄCA p. wodnicha (wonna).

OŚLAZ JASNOŻÓŁTY p. wodnicha (późna).

OŚLAZ SUCHY p. wodnicha (gładka).

OŚLICHA p. pióropusznik strusi.

OŚLICZKA zool. OŚLICZKA WODNA <Asellus aquaticus, skorupiak z rzędu równonogów Isopoda (in. o. pospolita)>: Ośliczka żyje w jeziorach, stawach, rzekach, rowach itp. Stanowi ona ulubiony pokarm wielu ryb. BOW. Życie. cyt. SD.

OŚMIAŁ bot. OŚMIAŁ MNIEJSZY <Cerinthe minor, rodzimy gatunek rośliny z rodziny szorstkolistnych Boraginaceae (daw./lud. gładysz mniejszy, żołowe ziele)>

OŚMIORNIK entom. <Octotemnus sp., rodzaj chrząszczy z rodziny czerwikowatych Ciidae>

OŚNIAK p. koźlarz (babka).

OŚNIAK p. koźlarz (czerwony).

OŚNIAK p. podgrzybek (brunatny).

OŚRZENIĆ, OŚRZENIEĆ daw.(stpl.) <oszronić, oszronieć>

OŚWIT daw.(stpl.) <świt, brzask>

OTCHLINA, OTCHLISKO daw.(stpl.) <otchłań>

OTOCZKA POSPOLITA gw. p. cieciorka (pstra).

OTOCZNIA bot., mikol. <typ owocnika grzyba lub porostu w kształcie kulistym, butelkowatym (in. peritecjum)>

OTOCZNICA bot. <nazwa porostów z rodziny Pyrenulaceae >:
Δ OTOCZNICA DROBNA Pyrenula nitidella,
Δ OTOCZNICA GŁADKA P. laevigata,
Δ OTOCZNICA LŚNIĄCA P. nitida.

OTOCZNICA STRZĘPIASTA p. chropiatka (pospolita).

OTOCZNICA WYBLAKŁA p. oczatka wyblakła.

OTRUPEK entom. <nazwa chrzaszczy z rodziny otrupkowatych Byrrhidae (daw. bedryk, ssacz)>:
Δ Cytilus sericeus (daw. różnobarwek, wetknik),
Δ OTRUPEK PRĄŻKOWANY Byrrhus fasciatus,
Δ OTRUPEK WŁOCHATY B. pilula (in. o. pigulnik).

OTRUSZYN bot. OTRUSZYN DROBNY <Blasia pusilla, wątrobowiec z rodziny otruszynowatych Blasiaceae>

OTWORNICA
1a. bot. <nazwa porostów z rodziny pawężnicowatych Pertusariaceae>:
Δ OTWORNICA ALPEJSKA Pertusaria alpina,
Δ OTWORNICA BLIŹNIACZA P. geminipara (in. ochrost koralowaty),
Δ OTWORNICA BRODAWKOWATA P. puppilaris,
Δ OTWORNICA CIEMNONIEBIESKA P. caesioumbrina,
Δ OTWORNICA DZIURAWA P. pertusa (in. o. pospolita),
Δ OTWORNICA EITNERA P. eitneriana,
Δ OTWORNICA GŁADKA P. leioplaca,
Δ OTWORNICA GŁADSZA P. trachythallina,
Δ OTWORNICA GORZKA P. amara,
Δ OTWORNICA KORALKOWA P. pseudocorallina,
Δ OTWORNICA KORALOWATA P. corallina,
Δ OTWORNICA KROPKOWANA P. multipuncta,
Δ OTWORNICA MAZURSKA P. dissoluta,
Δ OTWORNICA MĄCZYSTA p. ochrost (proszkowany).
Δ OTWORNICA MCHOWA P. bryontha,
Δ OTWORNICA MISECZNICOWATA P. hymenea (in. o. Wulfena),
Δ OTWORNICA MLECZNA P. lactea,
Δ OTWORNICA NIECZYSTA P. chiodectonoides,
Δ OTWORNICA NIEDBAŁA P. inopinata,
Δ OTWORNICA NIEKSZTAŁTNA P. inaequalis,
Δ OTWORNICA NIEPEWNA P. subdubia,
Δ OTWORNICA OZDOBNA P. ocellata,
Δ OTWORNICA PĘCHERZYKOWATA P. pustulata,
Δ OTWORNICA PÓŁKOLISTA P. hemisphaerica,
Δ OTWORNICA PYSZNA P. melanochlora,
Δ OTWORNICA ROZSYPANA P. pseudophlyctis,
Δ OTWORNICA SCHAERERA P. schaereri (in. o. izydiowa),
Δ OTWORNICA SERVITA P. servitiana,
Δ OTWORNICA SIARKOWOPYLASTA P. pulverosulphurata,
Δ OTWORNICA SIARKOWOŻÓŁTA P. flavicans,
Δ OTWORNICA SKUPIONA P. glomerata,
Δ OTWORNICA SZARA P. aspergilla (in. o. białosorediowa),
Δ OTWORNICA SZKARŁATNA P. coccodes,
Δ OTWORNICA ŚCIĄGNIĘTA P. constricta,
Δ OTWORNICA UWIEŃCZONA P. coronata,
Δ OTWORNICA ZAPOMNIANA P. jurana,
Δ OTWORNICA ZWYCZAJNA P. albescens,
Δ OTWORNICA ŹRENICZNA P. oculata,
Δ OTWORNICA ŻÓŁTAWA P. flavida.
1b. bot. <nazwa innych porostów>:
Δ OTWORNICA PLAMKOWATA p. misecznica (plamkowata).
Δ OTWORNICA ŻÓŁTOSIWA p. bielczyk (proszkowaty).

OTYLIA p. nostrzyk (żółty).

OTYNCZAK entom. <Tropideres albirostris, chrząszcz z rodziny kobielatkowatych Anthribidae (daw. pobiel)>

OWAD DOROSŁY, O. DOSKONAŁY p. imago: W kwietniu budzą się [świerszcze polne] do nowego życia i po dwukrotnej zmianie skórki przeobrażają się w maju w owady doskonałe. SOKOŁ. Pasikoniki, 39.

OWADA daw.(stpl.) <robak>

OWADOŻER BŁĘKITNOGARDŁ daw. p. podróżniczek w zn 1.

OWADOŻER CZARNOGARDŁ p. pleszka (zwyczajna).

OWADOŻER CZERWONOGARDŁ p. rudzik (zwyczajny).

OWALEC daw. p. owalnik nadwodny.

OWALIK daw. p. owalnik nadwodny.

OWALNIK entom. OWALNIK NADWONY <Omophron limbatum, chrząszcz z rodziny biegaczowatych Carabidae (daw. owalec, owalik)>

OWCZA MATKI, OWCZAMATKA p. koniczyna (polna).

OWCZARZ daw. p. kosarz (pospolity).

OWEŁNICA entom. OWEŁNICA LUCERNIANKA<Subcoccinella vigintiquatuorpunctata, chrząszcz z rodziny biedronkowatych Coccinellidae>

OWIECZKI p. koniczyna (polna).

OWIECZKI p. przelot (pospolity).

OWIERUSZKI p. twardzioszek (czosnaczek).

OWIERUSZKI p. twardzioszek (przydrożny).

OWIES
1a. bot. <nazwa zadomowionych u nas gatunków roślin z rodziny traw Poaceae>:
Δ OWIES GŁUCHY Avena fatua (in. o. chodzący, o. czezy, o. dziki, o. polny; daw./lud.
owiesek, owsik, owsik głuchy, owsinka, owsiuch, owsiucha),
Δ OWIES POŚREDNI A. x vilis,
Δ OWIES SZORSTKI A. strigosa (in. o. czarny, o. owsik; daw./lud. owsik, owsik górski):
Owies szorstki (…) jest jednym z owsów niegdyś uprawianych, a obecnie zarzuconych i
występujących jako chwast na polach niemal całej Europy. ANIOŁ-SZCZĘŚ. Archeofity 60.
1b. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ OWIES ŁĄKOWY p. owsica (łąkowa).
Δ OWIES OMSZONY p. owsica (omszona).
Δ OWIES OWŁOSIONY p. owsica (omszona).
Δ OWIES PASTEWNY p. rajgras (wyniosły).
Δ OWIES PSTRY p. owsica (pstra).
Δ OWIES WYSOKI p. rajgras (wyniosły).
Δ OWIES ZŁOCISTY p. konietlica (łąkowa).

OWIESEK p. owies (głuchy).

OWŁOKA łow. p. obwłok: Dla dodania [niedźwiedziowi] ponęty, owlekają trzewia baranie po lesie i porzucają tę owłokę – poza stępą na wnijściu do koszary. POL Obrazy; za SD.

OWŁOSIAK daw. p. barciel oraz p. barciel (pszczołowiec).

OWOCNIA daw. p. owocnik w zn. 1b.

OWOCNICZKA mikol. OWOCNICZKA NIEBIESKOCZARNA <Frutidella caesioatra, porost z rodziny Ramalinaceae>

OWOCNIK
1a. mikol. <u grzybów: twór zbudowany z gęsto zbitych, zróżnicowanych strzępek grzybni
służący do wytwarzania zarodników, mający postać m. in. kapelusza na trzonie, maczugi,
krzaczka, miseczki (popul. grzyb)>
1b. mikol. <u porostów: różnej wielkości i barwy, kształtu miseczkowatego lub kulistego organ
rozmnażania wytwarzany przez grzybowy komponent porostu (daw./owocnia)>

OWOCOWANIE mikol. <u śluzowców: ogólna nazwa wszystkich struktur, w których powstają zarodniki>

OWOCOWIEC daw. p. piędzik (przedzimek).

OWOCOWIEC daw. p. pędruś (owocowiec).

OWSIANICA p. rajgras (wyniosły).

OWSIANKA
1. ichtiol. p. słonecznica (pospolita).
2. mikol. <nazwa grzybów>:
Δ OWSIANKA p. gąska (owsianka).
Δ OWSIANKA p. mleczaj (wełnianka).
Δ OWSIANKA p. muchomor (cytrynowy).

OWSICA bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny traw Poaceae)>:
Δ OWSICA ŁĄKOWA Avenula pratensis (daw./lud. luźnica polna, owies łąkowy),
Δ OWSICA OMSZONA A. pubescens (in. o. polna, owies omszony; daw./lud. owies
owłosiony, owsik omszony),
Δ OWSICA PSTRA A. versicolor (daw./lud. owies pstry),
Δ OWSICA SPŁASZCZONA A. planiculmis.

OWSIK
1. bot. <nazwa roślin z rodziny traw>:
Δ OWSIK, O. ZŁOCISTY, O. ŻÓŁTY p. konietlica (łąkowa).
Δ OWSIK, O. GŁUCHY p. owies (głuchy).
Δ OWSIK, O. GÓRSKI p. owies (szorstki).
Δ OWSIK, O. PASTEWNY, O. WYNIOSŁY p. rajgras (wyniosły) : Wyjechaliśmy na
jasnozielone łąki, rumiane od kit mietlicy i owsików, usiane żółtym, białem, błękitnym i
różowym kwieciem. SIER. Now. 45
Δ OWSIK p. stokłosa (płonna).
Δ OWSIK ŁĄKOWY p. owsica (omszona).
Δ OWSIK POGIĘTY p. śmiałek (pogięty).
2. entom. lud. tarnobrz. p. karaczan (prusak).

OWSINKA p. owies (głuchy).

OWSISKO gw. ciesz. <ściernisko po owsie>

OWSISKO p. stokłosa (płonna).

OWSIUCH gw. p. owies (głuchy).

OWSIUCHA gw. p. owies (głuchy).

OZCHODNIK p. rozchodnik (wielki).

OZCHÓD PĘPA gw. małopol. p. bodziszek (łąkowy).

© Copyright 1990-2026 Grzegorz Bobrowicz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści wymaga pisemnej zgody autora.

Powrót do góry