„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej
Zakres tematyczny Słownika:
Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.
Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł
Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej
FIJOLKI p. wieczornik (damski).
FIJOŁEK daw. p. fiołek w zn. 1a.
FIJOŁEK lud. sztum. p. wilga (zwyczajna).
FIJOŁEK BŁOTNY p. fiołek (błotny).
FIJOŁEK DWOISTOKWIATOWY p. fiołek (przedziwny).
FIJOŁEK OMSZONY p. fiołek (kosmaty).
FIJOŁEK PACHNĄCY p. fiołek (wonny).
FIJOŁEK PSI p. fiołek (psi).
FIJOŁEK TRÓJKOLOROWY p. fiołek (trójbarwny).
FIJOŁEK WONNY p. fiołek (wonny).
FIJOŁKA daw.(stpl.) p. fiołek w zn. 1a.
FIJOŁKI p. fiołek (wonny).
FIJOŁKI gw. podh. p. szafran (spiski).
FIJOŁKI BRUNATNE p. fiołek (wonny).
FIJOŁKI MARCOWE LEŚNE p. fiołek (przedziwny).
FIJOŁKI MARCOWE SIANE p. fiołek (wonny).
FIJOŁKI TRÓJBARWNE p. fiołek (trójbarwny).
FIJÓŁKA lud. sztum. p. wilga (zwyczajna).
FILIS daw. p. piecuszek.
FILOCHA p. firletka (poszarpana).
FILOKSERA entom. <nazwa mszyc z rodziny wińcowatych (in. bawełnica)>:
Δ FILOKSERA JAMKODĘBOWA Phylloxera coccinea,
Δ FILOKSERA WINIEC Ph. vastatrix.
FILSZ gw. p. knieć (błotna).
FILUGA lud. puław. p. wilga (zwyczajna).
FILUSZKA lud. p. lerka.
FILUT p. piestrzenica (kasztanowata).
FINTA p. alosa w zn. 1a.
FIOŁEK
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny fiołkowatych Violaceae (daw. fijałka,
fijołek, fijołka)>:
Δ FIOŁEK ALPEJSKI Viola alpina,
Δ FIOŁEK BAGIENNY V. uliginosa,
Δ FIOŁEK BIAŁY V. alba, w Polsce prawdopodobnie wymarły,
Δ FIOŁEK BŁOTNY V. palustris (in. f. podlaszczka; daw./lud. fijołek błotny, podlaseczka,
podlaszczek, podlaszczka, podleszczyk, przylaszczka),
Δ FIOŁEK DACKI V. dacica: Na połoninach [Bieszczad] kwitnie kilkadziesiąt gatunków
kwiatów. Ponad 20 z nich, na przykład fiołek dacki, (…) tojad taurydzki, pszeniec biały, nie
wystepuje nigdzie indziej w Polsce. FABIJ. Puszcze 30.
Δ FIOŁEK DROBNY V. pumila (in. f. karłowaty),
Δ FIOŁEK DWUKWIATOWY V. biflora,
Δ FIOŁEK KOSMATY V. hirta (in. f. łąkowy, f. owłosiony, f. psi, f. szorstko-włosisty;
daw./lud. fijołek omszony, sierotka),
Δ FIOŁEK LEŚNY V. reichenbachiana,
Δ FIOŁEK MOKRADŁOWY V. stagnina (in. f. mleczny),
Δ FIOŁEK NADMORSKI V. tricolor subs. curtissi,
Δ FIOŁEK NIBYPSI V. montana,
Δ FIOŁEK PAGÓRKOWY V. collina,
Δ FIOŁEK PRZEDZIWNY V. mirabilis (daw./lud. fijołek dwoistokwiatowy, fijołki
marcowe leśne),
Δ FIOŁEK PSI V. canina (daw./lud. fijołek psi, jaskolcze oczy),
Δ FIOŁEK RIVINA V. riviniana,
Δ FIOŁEK SKALNY V. rupestris (in. f. ugorowy),
Δ FIOŁEK TORFOWY V. episila,
Δ FIOŁEK TRWAŁY V. saxatilis,
Δ FIOŁEK TRÓJBARWNY V. tricolor (in. f. brat z siostrą, f. bratek, f. bratki, f. potrójny;
daw./lud. aksamitek, braciszek, braciszki, brat i siestra, b. i siostra, b. z siostrą,
bratczyki, bratecki, bratek, b. polny, b. trójbarwny, b. zwyczajny, bratki, b. trójbarwne,
dziki bratek, dzikie bratki, dzwonki, fijołek trójkolorowy, fiołki trójbarwne, gardłówka,
gardłówki, jaskółcze oczko, jaskółczy ślip, kwiat Świętej Trójcy, maceszki, macoszka,
macoszki, m. polne, maśluk, maśluki, newistka, niezapominajka, oczki, potrójny fiołek,
psie bratki, sierotka, sierotki, siostra i brat, s. z bratem, siostrzyczka, sirotki, siyrotki,
ślipce, ślipki, trojanek, wdówka, wdówki),
Δ FIOŁEK WYNIOSŁY V. elatior (in. f. wysoki),
Δ FIOŁEK ŻÓŁTY V. lutea.
1b. bot. <nazwa zadomowionych u nas gatunków roślin z rodziny fiołkowatych>:
Δ FIOŁEK POLNY V. arvensis (in. f. drobnokwiatowy, f. trójkwiatowy; daw./lud. braciszek,
braciszki, brat z siostrą, bratek polny, bratki małe, b. polne, maśluki, siostra i brat),
Δ FIOŁEK WONNY V. odorata, prawdopodobnie zadomowiony (in. f. marcowy, f.
pachnący; daw./lud. chjołek, chwiołek, fiałek, fijał, fijawoczki, fijołek pachnący, f.
wonny, fijołki, f. brunatne, f. marcowe siane, fiołka, fiołki, f. marcowe, f. m. bronatne,
jaskółki, podlascki, podlaszczek, proliszczk).
1c. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ FIOŁEK ALPEJSKI lud. p. cyklamen purpurowy.
Δ FIOŁEK BŁOTNY p. dziewięciornik (błotny).
Δ FIOŁEK MIESIĘCZNY p. miesiącznica (trwała).
Δ FIOŁEK NOCNY daw. p. wieczornik (damski).
Δ FIOŁEK ZAROŚLOWY p. zawilec (gajowy).
FIOŁGA lud. sier. p. wilga (zwyczajna).
FIOŁKA p. fiołek (wonny).
FIOŁKI p. fiołek (wonny).
FIOŁKI MARCOWE daw. p. fiołek (wonny).
FIOŁKI MARCOWE BRONATNE p. fiołek (wonny).
FIOŁKOWY KORZEŃ p. kosaciec (żółty).
FIRLACZKA p. skrzyp (polny).
FIRLE lud. podh. p. lerka.
FIRLEJ lud. p. lerka.
FIRLETKA
1a. bot. FIRLETKA POSZARPANA <Lychnis flos-cuculi, rodzimy gatunek rośliny z rodziny
goździkowatych Caryophyllaceae (in. firletka, f. kukułka, f. łąkowa, f. pospolita; daw./lud.
bambanek, brodawki, filocha, krew Pana Jezusa, kukułcze ziele, kukułka, kurzajki,
kwiat jaskółki, lepka, sasolniczka, smolanka, smołka, strzapoczek, strzygonie)>
1a. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ FIRLETKA p. bniec (biały).
Δ FIRLETKA p. kąkol (polny).
Δ FIRLETKA BIAŁA p. bniec (biały).
Δ FIRLETKA DWUPIENNA p. bniec (czerwony).
Δ FIRLETKA KĄKOL p. kąkol (polny).
Δ FIRLETKA KĄKOL ZWYCZAJNY p. kąkol (polny).
Δ FIRLETKA KROWIA p. lepnica (rozdęta).
Δ FIRLETKA LEPKA p. smółka (pospolita).
Δ FIRLETKA LEŚNA p. bniec (dwudzielny).
Δ FIRLETKA PŁONNA p. lepnica (rozdęta).
Δ FIRLETKA SMÓŁKA p. smółka (pospolita).
Δ FIRLETKA WODNA p. trędownik (skrzydlaty).
FITOASOCJACJA p. zespół roślinny.
FITOCENOLOGIA p. fitosocjologia.
FITOCENOZA bot. <roślinny składnik biocenozy, zespół roślin występujących na konkretnym siedlisku (in. biocenoza roślinna)>
FITOKLIMAT bot. <klimat lokalny (mikroklimat) kształtowany pod wpływem roślinności, np. fitoklimat warstwy runa gądu>
FITOSOCJOLOGIA bot. <dział botaniki zajmujący się badaniem zbiorowisk roślinnych (in. fitocenologia, socjologia roślin)>
FIŻEL gw. ostródz.-warm.-mazur. p. świerk (pospolity).
FJIFIÓŁKA lud. świec. p. wilga (zwyczajna).
FLAGELLA bot. <u mszaków: łatwo łamliwe drobne gałązki wyrastające w kątach szczytowych listków będące organem rozmnażania wegetatywnego>
FLAGOWIEC OLBRZYMI p. wachlarzowiec olbrzymi.
FLAMING daw. p. Flaming różowy.
FLAMING ornit. FLAMING RÓŻOWY <Phoenicopterus roseus, ptak z rodziny flamingów Phoenicopteridaes, do Polski zalatujący (daw./lud. czerwonak, czerwonog, czerwonóg, flamingo)>
FLAMINGO daw. p. Flaming różowy.
FLĄDRA
1a. ichtiol. p. stornia: Typowymi rybami dennymi są flądry i skarpie o silnie bocznie
spłaszczonym, asymetrycznym ciele. KOW. K. Ryby. cyt. SD
1b. ichtiol. popul. p. płastuga: Wybierali się gromadą rybacką w kilkudziesięciu o świcie,
przemierzali połacie wód – na próżno. Mawet tej marnej flądry nie można było złapać. GOŹ.
Przymorze 8.
FLEGMIAK BŁYSZCZĄCY p. zasłonak (błyszczący).
FLEGMIAK KAMFOROWY p. zasłonak (odrażający).
FLEGMIAK KLEISTY p. zasłonak (kleisty).
FLEGMIAK ŚLUZOWY p. zasłonak (śluzowaty).
Najnowsze komentarze