Grzegorz Bobrowicz

SŁOWIK
1a. ornit. <nazwa ptaków z rodziny muchołówek Muscicapidae (daw./lud. gajówka, słowin)>:
Słowiki zamieszkują krzewy i lasy liściaste o gęstym podszyciu rosnącym na dość wilgotnej
glebie. SOKOŁ. Ptaki I, 304.
Δ SŁOWIK JASNOMUSZKA, S. PODRÓŻNICZEK p. podróżniczek w zn 1.
Δ SŁOWIK RDZAWY Luscinia megarhynchos, w Polsce lęgowy, przelotny (in. s.
kasztanowatopopielaty, s. pospolity, s. właściwy, s. zwyczajny; daw./lud. bałamut,
gajówka słowik leśny, g. s. rdzawy, piegża słowik, pliszka słowik, pokrzewka słowik,
p. s. rdzawy, pokrzywka słowik, p. s. rudy, slouik, szlowik): Słowik rdzawy woli bez-
lilak, dąb, leszczynę i dzikie porzeczki, a gnieździ się bliżej osiedli ludzkich, bardzo często na
terenie suchszy, np. w ogrodach miejskich lub na cmentarzach. SOKOŁ. Ptaki I, 304. •
Słowik rdzawy operuje więcej trelami, a poszczególne tony wiąże lepiej, przez co pieśń jego
tworzy pewną całość, ma początek i wyraźne zakończenie, a na koniec brzmi mniej więcej
„tju tju tju tjucit”. SOKOŁ. Ptaki I, 305.
Δ SŁOWIK SYBERYJSKI L. sibilans, do Polski zalatuje wyjątkowo,
Δ SŁOWIK SZARY L. luscinia, w Polsce lęgowy, przelotny (in. bekwarek, słowik polski, s.
wielki, s. większy; daw./lud. bekwark, gajówka słowik ogrodowy, g. s. szary, piegża
słowik wielki, pokrzewka bekwarek, p. słowik rudy, p. wyborośpiew, pokrzywka
bekwarek, p. wyborośpiew, słoik, słowiczek, słowijaszek, słowin, słujek ): Ponieważ
słowik szary zamieszkuje większą część Polski, słusznie nazywany jest również słowikiem
polskim; zwłaszcza u miłośników na zachodzie słynie on pod tą nazwą. SOKOŁ. Ptaki I,
304. • Najmilszymi drzewami słowika szarego są wierzba, olcha i osika, a ponieważ rosną one
obficie na terenie podmokłym i nad rzekami, spotykamy słowika szarego nieraz daleko od
osiedli ludzkich, głównie w dolinach rzecznych, w krajobrazie pierwotnym, bardziej dzikim.
SOKOŁ. Ptaki I, 304. • Słowik szary tonów nie wiąże, a „wymawia” je pojedynczo i każdy
ton powtarza po kilka razy z rzędu, przez co pieśń jego w wysokim stopniu przypomina
śpiew drozda śpiewaka. SOKOŁ. Ptaki I, 305. • Tam gdzie ols rzednie, stopniowo ustępując
miejsca zaroślom, słychać w maju kląskanie słowika szarego. KŁOS. G.S.T. Ptaki 229. •
Słowik szary, jak podpowiada nazwa, nie ma efektownych ozdób, musi świat, a zwłaszcza
słowiczą płeć piękną (…) podbijać śpiewem. Czyni to przez okrągłą dobę, ale najintensywniej
w nocy, przez cały maj. KŁOS. G.T. Prawdziwa 93.
1b. ornit. daw./lud. <nazwa innych ptaków>:
Δ SŁOWIK p. pokrzewka w zn. 1a.
Δ SŁOWIK BĘKART, S. MUROWY, S. PLESZKA p. pleszka (zwyczajna).
Δ SŁOWIK KOPCIUSZEK p. kopciuszek (zwyczajny).
Δ SŁOWIK PÓŁNOCY p. drozd (śpiewak): Drozda śpiewaka za jego ładny głos
Norwegczycy przezwali słowikiem północy. DYAK. Las 71.
Δ SŁOWIK RUDZIK p. rudzik (zwyczajny).
Δ SŁOWIK SITOWIEC p. rokitniczka w zn 1a.
Δ SŁOWIK-TRZCINIAK p. trzciniak (zwyczajny): W samym środku gąszczu [trzcin], w
samym sercu zieleni śpiewał słowik trzciniak zawodząc nierówną, skrzypiącą piosenkę. GOŹ.
Opowieści 232.
Δ SŁOWIK ZAGANIACZ lud. olkus. p. zaganiacz (zwyczajny).