To Top

„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej

Zakres tematyczny Słownika:

  • nazwy gatunków roślin Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. grzybów, porostów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych;
  • nazwy gatunków zwierząt Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. mięczaków, stawonogów, kręgowców;
  • nazwy części roślin i zwierząt;
  • głosy zwierząt;
  • nazwy środowisk przyrodniczych, zbiorowisk roślinnych;
  • nazwy rzeźby terenu, wód, gleb; określenia miejsc w terenie itp.;
  • nazwy używane w leśnictwie dotyczące lasów, ich części itp.;
  • nazwy łowieckie dotyczące zwierząt, sposobów ich wabienia i in.;
  • nazwy używane w wędkarstwie dotyczące wód, ich fragmentów i in.;
  • nazwy używane w rolnictwie dotyczące obszarów rolnych, ich fragmentów i in.;
  • nazwy meteorologiczne, m.in. stany pogody, zjawiska na niebie itp.;
  • nazwy pór roku, miesięcy, pór dnia.

Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.

Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł

Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej

ŻYR ZAJĘCZY p. sałatnik leśny.

ŻYRAWLINY gw. grodz. p. żurawina (błotna).

ŻYROWAĆ daw.(stpl.) <żerować, szukać zeru>

ŻYROWISKO łow. daw. <miejsce bytności ptactwa>

ŻYROWISKO daw.(stpl.) <żerowisko>

ŻYROWNY łow. daw. p. pyszny.

ŻYRUCHA p. pokrzywa (zwyczajna).

ŻYRUCHA p. pokrzywa (żegawka).

ŻYRUCHA PARZĄCA p. pokrzywa (zwyczajna).

ŻYSZKA p. pokrzywa (żegawka).

ŻYTKO p. szarota (leśna).

ŻYTKO MATKI BOSKIEJ p. szarota (leśna).

ŻYTNA TRAWA p. wydmuchrzyca (piaskowa).

ŻYTNI p. borowik (szlachetny).

ŻYTNIAK p. piaskowiec (modrzak).

ŻYTNIK daw. p. złotka (Chrysolina cerealis).

ŻYTO MORSKIE p. wydmuchrzyca (piaskowa).

ŻYTOWIEC entom. <Mesapamea secalis, motyl z rodziny sówkowatych Noctuidae>

ŻYWA KIŚĆ, Ż. KOŚĆ gw. p. żywokost (lekarski).

ŻYWICIEL bot. zool. <organizm, na którym bytuje i z którego czerpie pożywienie inny organizm, zwany pasożytem; por. rośliny żywicielske)>

ŻYWICZKA daw. p. czyściec (prosty).

ŻYWICZKA, Ż. WIĘTSZA p. ożanka (pierzastosieczna).

ŻYWICZKA POZIOMA p. ożanka (właściwa).

ŻYWIEC
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny krzyżowych Brassicaceae>:
Δ ŻYWIEC CEBULKOWY Dentaria bulbifera (in. żywiec, ż. bulwkowaty; daw./lud. babie
zęby, babie żebro, stryjów pęp mniejszy, świetlec mały, żankiel mniejszy, ż. żywiec,
żywiec cebulkonośny) : Siedlisk buka na obszarze całej Polski (…) nie odstępuje żywiec
cebulkowy. MYCZ. Puszcz 17.
Δ ŻYWIEC DZIEWIĘCIOLISTNY D. enneaphyllos (in. żywiec, ż. kremowy; daw./lud. babie
zęby, zębownik),
Δ ŻYWIEC GRUCZOŁOWATY D. glandulosa (in. żywiec, ż. gruczołonośny, ż.
ogruczolony): Wiosną roztoczańskie buczyny pokrywają się dywanem żywca gruczołowatego.
MARSZ. Lasy 196. • Buczyna Karpat i Łysogór nadal jednak fioletowieją wiosną kwiatami
żywca gruczołowego. MYCZ. Puszcz 19.
1b. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ ŻYWIEC p. babka (lancetowata).
Δ ŻYWIEC p. czyściec (prosty).
2. daw.(stpl.) <pisklę wylęgłe>

ŻYWIGNAT p. żywokost (lekarski).

ŻYWIOŁGA lud. tuch. p. wilga (zwyczajna).

ŻYWOCHOST p. żywokost (lekarski).

ŻYWOKOST
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny szorstkolistnych Boraginaceae>:
Δ ŻYWOKOST BULWIASTY Symphytum tuberosum (daw./lud. pucnik),
Δ ŻYWOKOST CZESKI S. bohemicum,
Δ ŻYWOKOST LEKARSKI S. officinale (in. żywokost. ż. błotny, ż. błotnyj, ż. czerwony, ż.
pospolity; daw./lud. czarny korzeń, cz. kosztyfał, cz. kosztywał, hawiaź, hawież, kostiwal
wielki, kostyfał, kostyfol, kostyfôł, kostywał, koszczywół, kosztyfoł, kosztyfon,
kosztywał, kosztywar, kustyfôł, swalnik, szwojkost, wałasieniec, wielkalud, wzróst,
ziwikość, zrost, zrostek, zróst, zywokost, żywa kiść, ż. kość, żywignat, żywochost,
żywozrost, żywy gnat, żywygnat),
Δ ŻYWOKOST SERCOWATY S. cordatum (in. ż. sercowatolistny).
1b. bot. <nazwa innej rośliny>:
Δ ŻYWOKOST p. głowienka (pospolita).
Δ ŻYWOKOST, Ż. CZYRWONY p. pięciornik (kurze ziele).

© Copyright 1990-2019 Grzegorz Bobrowicz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści wymaga pisemnej zgody autora.

Powrót do góry