„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej
Zakres tematyczny Słownika:
Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.
Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł
Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej
BRZEGNA JASKÓŁKA daw. p. brzegówka.
JASKÓŁKA
1a. ornit. <ogólna nazwa ptaka z rodziny jaskółkowatych (daw./lud. chlastówka, chwastówka,
gżegżółka, hłastawiczka, jaskąłka, jaskołka, jaskuleczka, jaskulica, jastkolica, jastkoła,
jastkołka, jastkułka, jaszkółka, jurzyk, lascówka, lastowinka, lastówka, lasztówka,
łastawka, łastowicka, łastóweczka, łastówka, łasztówka, masztówka, wierzgulica,
yastkolka, yaszkolka)>
1b. ornit. JASKÓŁKA RUDAWA<Hirundo daurica, ptak z rodziny jaskółkowatych Hirundinidae,
do Polski zalatuje>
1c. ornit. <nazwa innych ptaków z rodziny jaskółkowatych>: Dzięki olbrzymim skrzydłom i
długiemu ogonowi zakończonemu widełkami, po których powietrze spływa bez oporu,
jaskółka, jak powszechnie wiadomo, należy do najlepiej latających ptaków śpiewających.
SOKOŁ. Ptaki I, 349.
Δ JASKÓŁKA, J. DOMOWA, J. DYMNA, J. DYMÓWKA, J. LASTÓWKA, J.
ŁASTÓWKA, J. ŁASZTÓWKA, J. WIEJSKA, J. ZWYKŁA p. dymówka w zn 1: Trudno
określić kiedy jaskółka dymówka po raz pierwszy zbliżyła się do człowieka; musiało to być w
zamierzchłych czasach. SOKOŁ. Ptaki I, 348. • Jaskółki dymówki uwielbiają sąsiedztwo
bydła, koni i chętnie gnieżdżą się wewnątrz chlewów czy stajni, więc tu, w krainie łąk, mają
się doskonale. KŁOS. G.T. Prawdziwa 128. • Jaskółka dymówka, hirundo rustica, gnieździ się w
kominach, czasem przy krokwiach pod dachem. Kluk. Zw. cyt SL
Δ JASKÓŁKA, J. BRZEGÓWKA, J. GRZEBIELUCHA, J. GRZEBIOŁKA(daw.), J.
GRZEBIÓŁKA, J. PODBRZEŻEK(daw.) p. brzegówka: Ponieważ urwisk takie powstają
przeważnie nad brzegami rzek i strumyków, nosi nazwę jaskółki brzegówki. SOKOŁ. Ptaki I,
358. • Lot jaskółki brzegówki jest chwiejny, podobny do lotu motyla; nie rozwija ona impetu
innych jaskółek, mimo to nie lata gorzej. SOKOŁ. Ptaki I, 358.
Δ JASKÓŁKA, J. DOMOWA(daw.), J. GRZEBIOŁKA(daw.), J. GRZECHOTKA(daw.), J.
GRZECHÓŁKA(daw.), J. MIEJSKA, J. OKIENNA(daw.), J. OKNÓWKA, J.
PISZCZYK(daw.), J. RZECHOLKA(daw.), J. RZECHOTKA(daw.), J. RZECHÓŁKA(daw.),
J. WŁAŚCIWA(daw.) p. oknówka: Jaskółka oknówka jest delikatniejsza od jaskółki dymówki
i na wiosnę przylatuje o kilka dni później, tj. najwcześniej w drugiej połowie kwietnia.
SOKOŁ. Ptaki I, 354.
1d. ornit. daw./lud. <nazwa różnych ptaków>:
Δ JASKÓŁKA lud. mazur. warm. p. kawka.
Δ JASKÓŁKA, J. GRZEBIEŁUCHA, J. GRZECHOLKA, J. GRZECHOTKA, J.
GRZECHOŁKA, J. JERZYK p. jerzyk (zwyczajny).
Δ JASKÓŁKA ŁĄKOWA p. żwirowiec (obrożny).
Δ JASKÓŁKA MORSKA p. rybitwa (rzeczna).
Δ JASKÓŁKA ŚLEPOWRON p. lelek (kozodój).
Δ JASKÓŁKA WODNA p. rybitwa: Rybitwy dość znacznie różnią się jednak od mew
sylwetką, zwłaszcza zaś dość wąskimi i ostro zakończonymi skrzydłami, rozwidlonym
ogonem i krótkimi nogami. Ze względu na takie kształty i związek ze środowiskiem wodnym
niektóre bywają nazywane „jaskółkami wodnymi”. KŁOS. G.S.T. Ptaki 215.
2. bot. <nazwa różnych roślin>:
Δ p. jasnota (biała).
Δ gw. grodz. p. korzeniówka (pospolita).
NOCNA JASKÓŁKA daw. p. lelek (kozodój).
Najnowsze komentarze