„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej
Zakres tematyczny Słownika:
Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.
Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł
Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej
DZWONEK
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny dzwonkowatych Campanulaceae (in.
kampanula; daw./lud. dzbaneczki, dzwonki, lelija polna, leluja polna, lilija, zwonki)>:
Δ DZWONEK ALPEJSKI Campanulua alpina,
Δ DZWONEK BOLOŃSKI C. boloniensis (in. dz. drobnokwiatowy),
Δ DZWONEK BRODATY C. barbata: Dzwonek brodaty jest przedstawicielem roślin
zamieszkujących tylko wschodnią część Sudetów. (…) Całą łodygę wraz z liśćmi pokrywają
rzadko rozmieszczone, ale sztywne i szorstkie włoski, dzięki którym dzwonek otrzymał nazwę
„brodaty”. FABISZ. Sudety 116.
Δ DZWONEK BRZOSKWINIOLISTNY C. persicifolia (in. dz. wielkokwiatowy),
Δ DZWONEK DROBNY C. cochleariifolia,
Δ DZWONEK JEDNOSTRONNY C. rapunculoides (in. dz. polny, dz. rapunkokształtny;
daw./lud. dzwonczyki, kłobuczki, kolnik, kolnik polny, rapunkuł, roszponka, rozponka,
rzepka płonna),
Δ DZWONEK KARKONOSKI C. bohemicai (in. dz. Baumgartena),
Δ DZWONEK OKRĄGŁOLISTNY C. rotundifolia (daw./lud. kołpaki, kubeczki, rękawki),
Δ DZWONEK PIŁKOWANY C. serrata (in. dz. lancetowaty),
Δ DZWONEK POKRZYWOLISTNY C. trachelium (in. dz. wielkokwiatowy; daw./lud.
dzwonki, dzwonki polne, kłobuczki, paluszki Panny Maryi),
Δ DZWONEK ROZŁOGOWY C. abietina,
Δ DZWONEK ROZPIERZCHŁY C. patula (in. dz. łąkowy, dz. szwedzki; daw./lud. boży
lenek, dzwônecki, dzwônki polne, len Maryi),
Δ DZWONEK SKUPIONY C. glomerata (daw./lud. dz. pęczkokwiatowy, stananik czwarty,
stanounik kabiecki),
Δ DZWONEK SCHEUCHZERA C. scheuchzeri,
Δ DZWONEK SYBERYJSKI C. sibirica (in. dz. sybirski),
Δ DZWONEK SZEROKOLISTNY C. latifolia,
Δ DZWONEK SZCZECINIASTY C. cervicaria,
Δ DZWONEK WĄSKOLISTNY C. polymorpha.
1b. bot. <nazwa innych roślin>:
Δ DZWONEK p. dziurawiec (zwyczajny).
Δ DZWONEK p. pszeniec.
Δ DZWONEK gw. małopol. p. pszeniec (różowy).
Δ DZWONEK CZERWONY p. dziurawiec (zwyczajny).
Δ DZWONEK GÓRSKI, DZ. HALNY, DZ. TATRZAŃSKI p. urdzik (karpacki).
Δ DZWONEK MARCOWY p. śnieżyca (wiosenna).
Δ DZWONEK MATKI BOŻEJ daw. p. dziurawiec (zwyczajny).
2. ornit. <nazwa ptaków>:
Δ DZWONEK daw. p. dzwoniec (zwyczajny).
Δ DZWONEK lud. poles. p. bekas (kszyk): Może żurawie budzą i innych bagiennych
towarzyszy, bo prawie natychmiast odzywają się bekasy (…) krążą wysoko w górze, przelatują
w różnych kierunkach, budzą bagno. Na Polesiu bekasy nazywajądzwonkami, choć głos ich nie
ma nic wspólnego z dzwonieniem, tylko że naprawdę budzą bagno do życia. WYSŁ. Opow. 100.
3. indyw. <głos skrzydeł łabędzi> : Bardzo rzadko oślepiające białym blaskiem skrzydeł, łabędzie
zanuciły im, jak gasnące dzwonki. VINC. Zwada 522.
Najnowsze komentarze