Grzegorz Bobrowicz

KUKUŁKA
1a. ornit. <nazwa ptaków z rodziny kukułkowatych Cuculidae>:
Δ KUKUŁKA CZUBATA Clamator glandarius, do Polski zalatuje wyjątkowo),
Δ KUKUŁKA ZWYCZAJNA Cuculus canorus, w Polsce lęgowa, przelotna (in. kukułka, k.
gżegżołka, k. gżegżółka, k. popielata, k. pospolita, k. właściwa, k. zazula; daw./lud.
grzegżołka, gzegrzołka, gzegzolka, gzegzołka, gżegołka, gżegułka, gżegżelica,
gżegżołeczka, gżegżołka, gżegżółka, gżeżołka, kukacz, kukałka, kukaneczka,
kukaweczka, kukawica, kukawka, kukołka, kukowa, kukowka, kukółka, kukucka,
kukuczka, kukuk, kukulica, kukuliczka, kukulinka, kukułeńka, zazula, z. ruska,
zazuleńka, zazulka, zeksulenka, zeksułka, zezula, ziaziulka, ziazula, ziezieluka,
zieziula, zieziuleńka, zieziulka, zieziułka, ziuziula, ziuziulka, ziziuleńka, zowzula,
zowzuleńka, zozula, zuzela, zuzula, zyzul­a, zyzuleńka, żegzułka, żegżołka, żegżułka; p.
też gżegżelja)>: Samiec przylatuje do gniazda, które wybrała samica. Upierzenie kukułki
przypomina upierzenie jastrzębia. Toteż właściciel gniazda, widząc podobieństwo przybysza do
swego zaciętego wroga, zaczyna go atakować w obronie swego „mieszkania”, a tymczasem
samica chyłkiem wkrada się tam i pozostawia swoje jajo. PUCH. Bezkrwawe 95. • Wyspa
rozbrzmiewała namiętnym wrzaskiem kukułek, których miłosne zaloty napełniały ją zgiełkiem
nieopisanym. Ptaki, drąc się, przelatywały z drzewa na drzewo, z krzewu na krzew, oszalałe od
żądzy, nieprzytomne… EJS. Przyg. 69. • Lud twierdzi, że kukułka w ogóle nas nie opuszcza,
lecz w jesieni przeobraża się w krogulca. SOKOŁ. Ptaki I, 388. • Kukułki prawie zawsze
wędrują samotnie, zresztą nie znają rodziców, aby mogły korzystać z ich doświadczenia.
SOKOŁ. Ptaki I, 397. • Kuka wyłącznie samiec kukułki – jest to więc forma śpiewu godowego.
Samica natomiast trudzi się w tym czasie wyszukiwaniem gniazd innych niewielkich ptaków.
Stara sięwybrać gniazda takiego gatunku, którego jaja przypominają wyglądem jeje własne. Gdy
takowe znajdzie, wyrzuca jedno z jaj gospodarzy i na jego miejsce składa swoje, aby gospodarze
po powrocie nie zorientowali się w sytuacji i wysiadywali dalej jak gdyby nigdy nic. GRASZ.
Ptaki 51.
1b. ornit. lud. KUKUŁKA ŻYDOWSKA p. dudek (zwyczajny).
2a. bot. <nazwa rodzimych gatunków roślin z rodziny storczykowatych Orchidaceae (daw./lud.
kukucka)>:
Δ KUKUŁKA BAŁTYCKA Dactylorhiza baltica (in. stoplamek bałtycki, storczyk bałtycki),
Δ KUKUŁKA BZOWA D. sambucina (in. palczyk bzowy, stoplamek bzowy, storczyk
bzowy),
Δ KUKUŁKA FUCHSA D. fuchsii (in. palczyk Fuchsa, stoplamek Fuchsa, storczyk
Fuchsa),
Δ KUKUŁKA KRWISTA D. incarnata (in. palczyk krwisty, stoplamek krwisty, storczyk
krwisty; daw./lud. storczyk krasny),
Δ KUKUŁKA PLAMISTA D. maculata (in. stoplamek plamisty, storczyk plamisty; daw./lud.
krystowa dłoń, kukucka, kukułka, kukułki, rączki, storczyk nakrapiany, s. zdobiony),
Δ KUKUŁKA RUTHEGO D. ruthei (in. stoplamek Ruthego, storczyk Ruthego),
Δ KUKUŁKA SZEROKOLISTNA D. majalis (in. palczyk szerokolistny, stoplamek
szerokolistny, storczyk szerokolistny; daw./lud. boża rączka, dłoń boża, dłoń
Chrystusowa, dłoń Krystowa, krystowa dłoń, Jana świętego rączka, naparstek, rączki,
skoczek, storczyk dłońkrystowa, storczyk dłoński, storczyk łąkowy, storczyk
szerokoliści, uraźnik pierwszy, zaharduszka, zahartuszka).
2b. bot. gw. kiel. KUKUŁKI <nazwa wszystkich storczyków>:
2c. bot. p. firletka (poszarpana).
3. entom. lud. p. biedronka oraz biedronka (siedmiokropka).

ŻYDOWSKA KUKUŁKA, Ż. ZAZULA lud. podl. p. dudek (zwyczajny).