To Top

„Słownik polskiego języka przyrodniczego” jest autorskim projektem Grzegorza Bobrowicza. Prace nad słownikiem zostały zapoczątkowane w roku 1990, a od roku 2010 prowadzone są intensywnie. Słownik jest zbiorem wyrazów opisujących dziką przyrodę Polski; głównie w skali makroskopowej (pominięto skalę mikro, budowę wewnętrzną organizmów, procesy fizjologiczne). Obejmuje on nazwy używane obecnie i dawniej, w tym gwarowe i ludowe. Słownik adresowany jest do wszystkich którym bliska jest dzika przyroda Polski. Więcej

Zakres tematyczny Słownika:

  • nazwy gatunków roślin Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. grzybów, porostów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych;
  • nazwy gatunków zwierząt Polski – dzikich i zadomowionych, m.in. mięczaków, stawonogów, kręgowców;
  • nazwy części roślin i zwierząt;
  • głosy zwierząt;
  • nazwy środowisk przyrodniczych, zbiorowisk roślinnych;
  • nazwy rzeźby terenu, wód, gleb; określenia miejsc w terenie itp.;
  • nazwy używane w leśnictwie dotyczące lasów, ich części itp.;
  • nazwy łowieckie dotyczące zwierząt, sposobów ich wabienia i in.;
  • nazwy używane w wędkarstwie dotyczące wód, ich fragmentów i in.;
  • nazwy używane w rolnictwie dotyczące obszarów rolnych, ich fragmentów i in.;
  • nazwy meteorologiczne, m.in. stany pogody, zjawiska na niebie itp.;
  • nazwy pór roku, miesięcy, pór dnia.

Obecnie w Słowniku znalazły się między innymi w dużej części kompletne nazwy gatunków takich grup systematycznych, jak: grzyby, porosty, paprotniki, rośliny nasienne; chrząszcze (część), motyle (część), prostoskrzydłe, ważki, mięczaki, minogi, ryby, ptaki. W przygotowaniu mszaki; pajęczaki, owady (pozostałe grupy), wije, skorupiaki, płazy, gady, ssaki.

Prezentowana część Słownika liczy około 15 tysięcy haseł. Docelowo szacuję, że objętość Słownika sięgnie około 50 tysięcy haseł. Na razie pozostawiam otwartą kwestię cytatów do poszczególnych haseł. Do niektórych haseł je zamieszczam; zwłaszcza cytaty nawiązujące do pochodzenia nazwy. Wykaz źródeł

Zapraszam wszystkich miłośników polskiego języka przyrodniczego do dzielenia się swoimi uwagami na temat Słownika lub poszczególnych jego haseł. Mniej

DZIERZBA ornit. <nazwa ptaków z rodziny dzierzbowatych Laniidae (daw./lud. serokopud, serokosz, srokos)>
Δ DZIERZBA, DZ. CIERNIOKRĘT, DZ. GĄSIOREK, DZ. MAŁA, DZ. RDZAWA, DZ.
ŚPIEWAK, DZ. WRÓBEL LEŚNY, DZ. ŻÓŁTOCZRWONA daw. p. gąsiorek: Dzierzba
gąsiorek odlatuje na zimę bardzo daleko, niekiedy aż do południowej Afryki, toteż z wędrówek
wraca dość późno, zazwyczaj dopiero przy końcu kwietnia lub w maju. SOKOŁ. Ptaki I, 325.
Δ DZIERZBA, DZ. SROKOSZ, DZ. WIELKA daw. p. srokosz w zn 1a: Dzierzba srokosz (…)
Upierzenie srokate (stąd nazwa!), czarno-biało-szare. (…) Zazwyczaj słyszy się jego szorstkie,
skrzeczące „kszeeek, kszeeek, kszeeek” (również przypominające głos sroki!). GRASZ. Ptaki
260.
Δ DZIERZBA CZARNOCZELNA Lanius minor, w Polsce lokalnie lęgowa, przelotna (in. dz.
mniejsza; daw./lud. jemszczyk, serokopud, serokosz mały, serokoszek, s. cierniokręt,
srokos, s. zemszczyk, srokosz mały, s. mniejszy pstry, s. zemszczyk, zemszczyk): Ze
względu na barwę nazwano ją dzierzbą czarnoczelną, a na wymiary ciała – dzierzbą mniejszą.
SOKOŁ. Ptaki I, 329. • W przeciwieństwie do dzierzby gąsiorka dzierzba czarnoczelna nie
siada na niskich krzewach, lecz przeważnie na wierzchołkach drzew średniej wielkości, bardzo
chętnie np. na gruszach. SOKOŁ. Ptaki I, 330.
Δ DZIERZBA PUSTYNNA Lanius isabellinus, do Polski zalatuje wyjątkowo,
Δ DZIERZBA RUDOGŁOWA L. senator, w Polsce lokalnie lęgowa, przelotna (in. dz.
rdzawogłowa, dz. rdzawogłówka, dz. rdzawokarczysta, dz. rudogłów, dz. rudogłówka,
rudogłówka; daw./lud. czerwieńczyk, dzierżba rdzawokarczysta, dz. rudogłowa, serokos
mniejszy, s. rudogłow, serokosz czerwieńczyk, s. rudogłów, srokosz czerwieńczyk, s.
rudogłów): Dzięki pstrym barwom, którymi poniekąd przypomina dzięcioła pstrego, jak
również wskutek ukazywania się w punktach widocznych oraz dużej odwagi w stosunku do
człowieka, zwłaszcza przy gnieździe, należy dzierzba rudogłowa do ptajków najbardziej
wpadających w oko. SOKOŁ. Ptaki I, 328.
Δ DZIERZBA ŚRÓDZIEMNOMORSKA Lanius meridionalis, do Polski zalatuje wyjątkowo,

  • 1

© Copyright 1990-2026 Grzegorz Bobrowicz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści wymaga pisemnej zgody autora.

Powrót do góry