SOSNA
1a. bot. <nazwa rodzimych gatunków drzew lub krzewów z rodziny sosnowatych Pinace>:
Δ SOSNA DRZEWOKOSA Pinus x rhaetica – mieszaniec międzygatunkowy sosny górskiej i s.
zwyczajnej (in. s. krzywokosa); Δ SOSNA BŁOTNA – jedna z form mieszańca
międzygatunkowego sosny drzewokosej (in. s. bagienna): Blisko spokrewniona z kosówką
jest sosna błotna (…), która rośnie na torfowiskach sudeckich i odznacza sięzwykle
drzewiastym wzrostem oraz niesymetrycznymi szyszkami – szypułka dźwigająca łuski nie
przebiega przez środek szyszki. FABISZ. Sudety 54.
Δ SOSNA GÓRSKA P. mugo (in. kosodrzew, kosodrzewina, k. kosówka, k. właściwa,
kosówka, sosna karłowata, s. kosa, s. kosodrzew; daw./lud. kosina, kosodrzewie,
kosowina, kosowiny, kosówki, koszodrzew, koszodrzewina, kozio-drzewina,
kozodrzew, kozodrzewina, krempulec, krępulec, szczotolinba, żereb, żerep),
Δ SOSNA LIMBA P. cembra (in. limba, l. europejska, sosna syberyjska; daw./lud. cedr, c.
syberyjski, drzewo limbowe, jodła limba, kidr, kidra, kieder, kiedra, limbowe drzewo,
linbina, linda),
Δ SOSNA ZWYCZAJNA P. sylvestris (in. sosna, s. borowa, s. leśna, s. pospolita; daw./lud.
angielska sosna, anglicka sosna, bajraczek, bajrak, bożeczka, bożeszka, choica,
choina, choiniak, choinka, choja, chojak, chojar, chojara, chojarek, chojas, chojasa,
chojaska, chojca, chojec, chojka, chojna, chojnia, chojniak, chojowe drzewo, chója,
chójak, chójaska, chójeczka, chójk, chójka, chójna, chójniak, chwoina, chwoja, fojna,
galak, jagła, jegla, jeglija, jeglina, jodła sosna, jodłososna, kwik, majak, majok,
morska sosna, parsok, ropiela, ropyla, seśniak, smrek, sosina, sosnak, sosznia, sośa,
soślina, sośna, sośnia, s. polska, sośniak, sośnica, sośniczka, sośnina, suszka, włoska
sosna).
1b. bot. <nazwa zadomowionych u nas gatunków drzew z rodziny sosnowatych>:
Δ SOSNA CZARNA P. nigra (in. s. austriacka),
Δ SOSNA WEJMUTKA P. strobus (in. s. amerykańska, s. Weymoutha, wejmutka; daw./lud.
jodła Wejmuta, srebrna sosna, strzępiata chojna, szada chojna, Wejmuta).
1c. bot. Δ SOSNY MASZTOWE <nazwa ekotypów sosny zwyczajnej>:
Δ SOSNA SUPRASKA <ekotyp sosny z Puszczy Knyszyńskiej o wyjątkowej wysokości (do
45 m) oraz bardzo prostej, prawie pozbawionej gałęzi strzale (in. s. masztowa)>: Tak zwane
sosny supraskie charakteryzują się prostym, smukłym, powoli zwężającym się ku górze pniem
i niewielką koroną. To efekt konkurowania o światło ze świerkami. FABIJ. Puszcze 64. •
Największą część lasów Puszczy [Knyszyńskiej] stanowią drzewostany sosnowe, tworzące
odrębny ekotyp nazywany sosną supraską. Pojedyncze drzewa osiągajątu około 42-45 m
wysokości, wykształcając gonne pnie i niewielką, regularną koronę zajmującą nie więcej niż
25% całej wysokości drzewa. WOLF.-LEOŃ. Knysz. 31.
Δ SOSNA TABORSKA <ekotyp sosny z Mazur>: Nie we wszystkich jednak siedliskach sosny
mogą pysznić się taką postawą jak: piska, supraślańska, augustowska albo najsłynniejsza z
nich taborska już przez średniowiecznych brakarzy na maszty wybierana. MYCZ. Puszcz 21.
1d. bot. <nazwa form sosny zwyczajnej>:
Δ SOSNA BERNARDYŃSKA <sosna o dwóch pniach>: Sosna bernardyńska – podwójna t.j.
gdy z jednego pnia wyrastają dwie sosny, dawane hojnie klasztorowi bernardyńskiemu w
Tykocinie” KARŁ. SGP V, 190.
Δ SOSNA MSZAROWA <niska sosna o poskręcanych konarach rosnąca na mszarze>:
Na bagniskach utrzymują się brzezina i czarna olcha, by dalej ustąpić miejsca karłowatej
sośnie. To już sosna mszarowa. WYSŁ. Opow. 109.
Δ SOSNA SZCZUDLASTA <sosna z odsłoniętymi korzeniami wyglądająca jakby była na
szczudłach>: Bywało, iż uporczywa bryza lub wściekle wiejący szkwał wydmuchiwały
spomiędzy korzeni piach i zostawiały wówczas sosnę szczudlastą, czekającą już tylko na
powiew, który złamie jej osłabiony pień lub wyrwie wraz z całą karpą i powali w kierunku
lądu. MARSZ. Lasy 19.
1e. bot. <nazwy starej sosny, rosnącej najczęściej pojedynczo wśród młodszych drzew>:
Δ SOSNA MATECZNA: Na trawie, u stóp starej, rozłożystej sosny matecznej, leżał olbrzymi
niedźwiedź. BIEN. Salatruk. 230.
Δ SOSNA MATKA : Oto samiczka [turkawki] już siadła na czubku starej sosny „matki”,
wykorzystując do tego celu suchy sęk drzewa. GOŹ. Loty 17. • Łowca gołębi [gołębiarz]
trzymał się sąsiedztwa poręby. Zasiadał na czubkach sosen matek w gonnym lesie, na
wierzchołkach nasienników zostawionych w zagajach, skąd miał świetny widok na całą
okolicę. GOŹ. Loty 46. • Oto drągowina choinowo-dębowa, a między nią jakby na okrasę
młodzieży rośnie kilkanaście pojedynczych, dużych, sosen-matek: imponują wzrostem,
gładkością omalże różowego pnia, wiekie,, pociągają prostością strzały drzewnej,
skromnością konarów, i co za tym idzie, skromnością korony. GOŹ. Trop 51.
Δ SOSNA-PRZODOWNICA : Pół brodząc, pół pełznąc (…) wydostał się z grzęzawicy i bez
tchu legł pod sosną-przodownicą. RODZ. Lato 57.
1e. daw.
Δ SOSNA JODŁA p. jodła (pospolita).
Δ SOSNA MODRZEW p. modrzew (europejski).
Δ SOSNA ŚWIERK p. świerk (pospolity).